Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Podczas oddychania tlenowego związki organiczne są całkowicie utleniane do CO2 i H2O. W końcowym etapie utleniania protony i elektrony przenoszone przez NADH + H+ oraz FADH2 są przekazywane kompleksom białkowym wchodzącym w skład łańcucha oddechowego. Synteza jednej cząsteczki ATP wymaga przeniesienia około czterech protonów z przestrzeni międzybłonowej do macierzy przez kompleks syntazy ATP.
Na poniższym schemacie przedstawiono łańcuch oddechowy z uwzględnieniem przenoszenia protonów (H+) oraz elektronów (e–). Kompleksy I, III i IV transportują protony z macierzy mitochondrialnej do przestrzeni międzybłonowej. Kompleks II jest pozbawiony tej
Na podstawie: Z. Wu i in., Targeting Mitochondrial Oxidative Phosphorylation in Glioblastoma Therapy, „Neuromolecular Medicine” 24(1), 2022.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij tabelę – uporządkuj kolejność zachodzenia etapów oddychania tlenowego oraz określ lokalizację każdego etapu w komórce eukariotycznej.
| Etapy oddychania tlenowego | Kolejność | Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej (cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium) |
|---|---|---|
| reakcja pomostowa | macierz mitochondrialna | |
| glikoliza | ||
| łańcuch oddechowy | 4 | wewnętrzna błona mitochondrium |
| cykl Krebsa |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Uporządkuj etapy według tego, który dostarcza substratu następnemu. Zaczynasz od rozkładu glukozy, a nie od reakcji przebiegającej już wewnątrz mitochondrium.
Podpowiedź 2
Przypomnij sobie miejsce powstawania pirogronianu oraz miejsce jego przekształcenia w acetylo-CoA. Odróżnij rozpuszczalną macierz od błony z kompleksami łańcucha.
Podpowiedź 3
Sprawdź osobno numery i lokalizacje. Dwa etapy zachodzą w macierzy, jeden w cytozolu, a ostatni w błonie wewnętrznej; ogólne słowo „cytoplazma” nie odróżnia tych przedziałów.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Etapy oddychania tlenowego | Kolejność | Lokalizacja etapu w komórce (cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium) |
|---|---|---|
| reakcja pomostowa | 2 | macierz mitochondrialna |
| glikoliza | 1 | cytozol |
| łańcuch oddechowy | 4 | wewnętrzna błona mitochondrium |
| cykl Krebsa | 3 | macierz mitochondrialna |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego ORAZ
za poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów. 1 pkt – za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego LUB
za poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Prawidłowa kolejność to glikoliza, reakcja pomostowa, cykl Krebsa i łańcuch oddechowy. Glikoliza zachodzi w cytozolu i daje pirogronian. Reakcja pomostowa w macierzy wytwarza acetylo-CoA wchodzący do cyklu Krebsa, również w macierzy. Łańcuch oddechowy jest związany z wewnętrzną błoną mitochondrium, gdzie może powstawać gradient protonowy. Wpisywane numery to zatem odpowiednio 2 przy reakcji pomostowej, 1 przy glikolizie i 3 przy cyklu Krebsa; numer 4 został podany.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego ORAZ
za poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów. 1 pkt – za poprawne uporządkowanie trzech etapów oddychania komórkowego LUB
za poprawne podanie lokalizacji dwóch etapów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
reakcja pomostowa — Kolejność — w podstawie programowej. Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: reakcja pomostowa — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
glikoliza — Kolejność — w podstawie programowej. Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: glikoliza — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
glikoliza — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ) — w podstawie programowej. Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: glikoliza — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ).
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
cykl Krebsa — Kolejność — w podstawie programowej. Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: cykl Krebsa — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
cykl Krebsa — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ) — w podstawie programowej. Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: cykl Krebsa — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ).
- PR:III.5.1 — wykazuje związek budowy mitochondrium z przebiegiem procesu oddychania komórkowego;
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
Wymagania podstawy programowej
reakcja pomostowa — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: reakcja pomostowa — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
glikoliza — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: glikoliza — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
glikoliza — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium )
W podstawie programowej
Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: glikoliza — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ).
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
cykl Krebsa — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: cykl Krebsa — Kolejność.
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
cykl Krebsa — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium )
W podstawie programowej
Kolejność i lokalizacja etapów oddychania. Zakres części: cykl Krebsa — Lokalizacja etapu w komórce eukariotycznej ( cytozol / macierz mitochondrialna / wewnętrzna błona mitochondrium ).
- PR:III.5.1 — wykazuje związek budowy mitochondrium z przebiegiem procesu oddychania komórkowego;
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z2-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.5.2 | PR:III.5.1
Wymagania historyczne: III. Metabolizm. 3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający: 3) opisuje na podstawie schematów przebieg glikolizy, dekarboksylacji oksydacyjnej pirogronianu, cyklu Krebsa i łańcucha oddechowego; podaje miejsce zachodzenia tych procesów w komórce.
Działy: Energia i metabolizm
Procesy: oddychanie komórkowe
Zagadnienia: Pozyskiwanie energii użytecznej biologicznie