Zadanie 10.1 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2024 · Formuła 2015

W królestwie zwierząt hermafrodytyzm (obojnactwo) – obecność zarówno męskich, jak i żeńskich narządów płciowych – występuje dość powszechnie, zwłaszcza u bezkręgowców. Obojnakami są np. dżdżownice czy tasiemce.

Z kolei u motyli występuje wyraźny dymorfizm płciowy, ale rzadko obserwuje się również osobniki o cechach fenotypowych obu płci nazywane gynandromorfami. W niektórych komórkach gynandromorfów znajduje się męski materiał genetyczny, a w pozostałych – żeński, co przekłada się na zaskakujący wygląd. Te cechy nie są przekazywane kolejnym pokoleniom, ponieważ gynandromorfy nie mogą się rozmnażać z powodu nieprawidłowości w budowie układu rozrodczego.

Gynandromorf może powstać, jeżeli w trakcie zapłodnienia do komórki jajowej mającej dwa jądra komórkowe wnikną dwa plemniki. W efekcie powstają dwie linie komórkowe, które na skutek podziałów i różnicowania tworzą chimerowy organizm – łatwy do zidentyfikowania po przepoczwarczeniu.

Na poniższych zdjęciach przedstawiono przedstawicieli gatunku Papilio androgeus – samicę,

Ilustracja do materiału źródłowego

Na podstawie: K. Kornicka, Dwie płcie w jednym ciele, „Wiedza i Życie” 6(1038), 2021. Fotografia: Wikimedia Commons.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 10; strona PDF 16
Materiał do zadania 10 · strona PDF 16
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Uzupełnij tabelę opisującą dymorfizm płciowy P. androgeus – dla każdej cechy określ wygląd przedstawionych powyżej: samicy, gynandromorfa oraz samca.

CechaSamicaGynandromorfSamiec
Kolor skrzydeł II pary (niebieski / żółty / żółto-niebieski)
Ubarwienie odwłoka (żółto-czarne / czarne jednolite)
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 10.1; strona PDF 16
Zadanie 10.1 · strona PDF 16

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CechaSamicaGynandromorfSamiec
Kolor skrzydeł II pary (niebieski / żółty / żółto-niebieski)niebieskiżółto-niebieskiżółty
Ubarwienie odwłoka (żółto-czarne / czarne jednolite)czarne jednoliteżółto-czarneżółto-czarne
Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 13
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 13
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 14
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 14

Zasady oceniania

2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 10.1

W podstawie programowej

Odczyt cech morfologicznych z fotografii; gynandromorfizm opisany w źródle.

  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z10-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:OG.III.2

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […] budowę […] [tej grupy].

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: zwierzęta

Procesy: rozmnażanie

Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania