Psy rasy labrador retriever mogą mieć sierść czarną, brązową lub żółtą. Za barwę sierści psów tej rasy odpowiadają dwa niezależnie dziedziczone geny. Każdy z tych genów ma dwa allele.
• Allele pierwszego genu warunkują powstanie pigmentu – allel dominujący E warunkuje jego wytworzenie i powstanie ciemnej sierści, natomiast recesywny allel e w układzie homozygotycznym uniemożliwia wytworzenie pigmentu i sierść pozostaje jasna – żółta.
• Allele drugiego genu są odpowiedzialne za kolor ciemnej sierści – dominujący allel B odpowiada za wytworzenie czarnego barwnika, natomiast recesywny allel b – za barwnik brązowy.
Psy o sierści żółtej mogą mieć różny kolor nosa – może on być ciemny, jeżeli w ich genotypie występuje przynajmniej jeden allel B, albo jasny – gdy nie mają tego allelu.
Skrzyżowano żółtą samicę i brązowego samca mających już szczenięta: czarne, brązowe i żółte.
Na podstawie: www.labrador.org.pl
Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie podaj oczekiwany stosunek fenotypowy szczeniąt czarnych, brązowych i żółtych w potomstwie opisanej pary psów oraz określ prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos.
Prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos:
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Krzyżówka genetyczna:
| ♀ ♂ | eB | eb |
|---|---|---|
| Eb | EeBb (czarny) | Eebb (brązowy) |
| eb | eeBb (żółty) | eebb (żółty) |
| Be | be | |
|---|---|---|
| bE | BbEe | bbEe |
| be | Bbee | bbee |
Oczekiwany stosunek fenotypowy:
• 1 : 1 : 2
• 25% : 25% : 50%
• czarne : żółte : brązowe = 1 : 2 : 1
Prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos: 50% / 0,5 / ½
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi z następującymi określeniami kolorów sierści: żółta = jasna = biszkoptowa oraz brązowa = czekoladowa.
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne
• zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ
• podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ORAZ
• określenie prawdopodobieństwa. 2 pkt – za poprawne
• zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ
• podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ALBO określenie prawdopodobieństwa. 1 pkt – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Krzyżówka genetyczna
W podstawie programowej
Krzyżówka genów współdziałających i prawdopodobieństwo warunkowe. Zakres części: Krzyżówka genetyczna.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Oczekiwany stosunek fenotypowy
W podstawie programowej
Krzyżówka genów współdziałających i prawdopodobieństwo warunkowe. Zakres części: Oczekiwany stosunek fenotypowy.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Prawdopodobieństwo ciemnego nosa u żółtego szczenięcia
W podstawie programowej
Krzyżówka genów współdziałających i prawdopodobieństwo warunkowe. Zakres części: Prawdopodobieństwo ciemnego nosa u żółtego szczenięcia.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-MAJ-F2023-Z15
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.1 | PR:XIV.1.2
Wymagania historyczne: XIV. Genetyka klasyczna. 1. Dziedziczenie cech. Zdający: 1) zapisuje i analizuje krzyżówki […] oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów […] w pokoleniach potomnych […]; 2) przedstawia dziedziczenie […] dwugenowe […] ([…] współdziałanie dwóch lub większej liczby genów).
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych
