Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2022 · Formuła 2015
Obecnie uważa się, że glista ludzka i świńska należą do tego samego gatunku – Ascaris lumbricoides. Glista ta pasożytuje w jelicie cienkim swego żywiciela, wywołując chorobę zwaną glistnicą. Wydalone wraz z kałem zapłodnione jaja pasożyta rozwijają się w glebie – tworzy się wtedy w jajach pierwsza postać larwalna, a po linieniu kolejna, i w ten sposób jaja dojrzewają do postaci inwazyjnej. Wykazano, że jajo może zachować żywotność w środowisku przez kilka lat. Zarażenie następuje przez zjedzenie jaj inwazyjnych, z których w jelicie cienkim wykluwają się larwy. Larwy wraz z krwią wędrują do płuc. W pęcherzykach płucnych dwukrotnie linieją, skąd przez drogi oddechowe wracają do układu pokarmowego, by ponownie umiejscowić się w jelicie cienkim, gdzie glisty osiągają dojrzałość płciową.
Na podstawie: T. Kłapeć, A. Cholewa, Zagrożenia dla zdrowia związane ze stosowaniem nawozów organicznych
i organiczno-mineralnych, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 18(2), 2012.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2022-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Korzystając ze schematu przedstawiającego układ krwionośny człowieka, uporządkuj drogę larw glisty ludzkiej. Wpisz w tabelę kolejne numery tak, aby przedstawiały one wędrówkę larw z jelita cienkiego do płuc.
| jelito cienkie | 1 |
|---|---|
| żyła główna dolna | |
| żyła wrotna | |
| serce | |
| żyła wątrobowa | |
| tętnice płucne | |
| naczynia krwionośne wątroby | |
| płuca | 8 |
Na podstawie: commons.wikimedia.org
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odtwórz najpierw krążenie wrotne od jelita do wątroby. Nie kieruj krwi z jelita od razu do płuc lub do lewej komory serca.
Podpowiedź 2
Żyła wątrobowa odprowadza krew do żyły głównej dolnej. Następnie prawa część serca wysyła ją tętnicami płucnymi do płuc.
Podpowiedź 3
Zapisz pełną trasę, a potem przenieś numery do tabeli w jej kolejności. Pamiętaj, że żyła wrotna i wątrobowa to dwa różne etapy po przeciwnych stronach naczyń wątroby.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| jelito cienkie | 1 |
|---|---|
| żyła główna dolna | 5 |
| żyła wrotna | 2 |
| serce | 6 |
| żyła wątrobowa | 4 |
| tętnice płucne | 7 |
| naczynia krwionośne wątroby | 3 |
| płuca | 8 |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne ustalenie kolejności narządów i naczyń krwionośnych, którymi larwy
glisty wędrują z jelita cienkiego do płuc. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Droga to jelito cienkie → żyła wrotna → naczynia wątroby → żyła wątrobowa → żyła główna dolna → serce → tętnice płucne → płuca. W puste wiersze tabeli trzeba więc wpisać kolejno 5, 2, 6, 4, 7 i 3. Krew z jelit trafia najpierw przez układ wrotny do wątroby, a dopiero później do prawej części serca i krążenia płucnego. Tętnica płucna prowadzi od serca do płuc mimo przenoszenia krwi ubogiej w tlen; nazwa tętnicy odnosi się do kierunku względem serca.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne ustalenie kolejności narządów i naczyń krwionośnych, którymi larwy
glisty wędrują z jelita cienkiego do płuc. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
żyła główna dolna — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła główna dolna — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
żyła wrotna — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła wrotna — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
serce — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: serce — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
żyła wątrobowa — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła wątrobowa — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
tętnice płucne — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: tętnice płucne — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
naczynia krwionośne wątroby — 1 — w podstawie programowej. Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: naczynia krwionośne wątroby — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
Wymagania podstawy programowej
żyła główna dolna — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła główna dolna — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
żyła wrotna — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła wrotna — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
serce — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: serce — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
żyła wątrobowa — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: żyła wątrobowa — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
tętnice płucne — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: tętnice płucne — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
naczynia krwionośne wątroby — 1
W podstawie programowej
Droga krwi od jelita do płuc. Zakres części: naczynia krwionośne wątroby — 1.
- PR:XI.2.3.p — przedstawia budowę serca człowieka oraz krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z9-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.p
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 6. Układ krwionośny. Zdający: 3) przedstawia krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym […]. IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 4) na podstawie schematów opisuje przykładowe cykle rozwojowe: […] nicieni pasożytniczych – glista ludzka […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Procesy: rozmnażanie
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie