Materiał źródłowy do zadania
Foka Weddella (Leptonychotes weddellii), zwana też weddelką, ma w porównaniu z człowiekiem proporcjonalnie mniejsze płuca oraz dwukrotnie większą niż człowiek objętość krwi w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Duże stężenie mioglobiny w mięśniach oraz zmniejszone zużycie tlenu i energii podczas nurkowania pozwalają jej na długotrwałe przebywanie pod wodą. Przed nurkowaniem wykonuje ona przeważnie wydech i nie zanurza się z pełnymi płucami. Podczas zanurzania się jej płuca zmniejszają swą objętość, a na dużych głębokościach – zapadają się. Weddelka ma również nieproporcjonalnie dużą śledzionę, w której magazynowana jest utlenowana krew.
U fok i innych ssaków nurkujących w początkowej fazie zanurzania uaktywniają się fizjologiczne mechanizmy nazywane odruchem nurkowania: akcja serca ulega spowolnieniu, a tempo metabolizmu spada o około 20%.
Na wykresie przedstawiono zmiany dopływu krwi do głównych narządów weddelki podczas nurkowania.
Dopływ krwi do głównych narządów u weddelki
Na podstawie: K. Schmidt-Nielsen, Fizjologia zwierząt Adaptacja do środowiska, Warszawa 2008;
Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2016.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przepływu krwi przez główne narządy u weddelki są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | W porównaniu z innymi narządami zaobserwowano niewielkie zmiany w dopływie krwi do mózgu podczas nurkowania. | |
| 2. | Dopływ krwi do przedsionków i komór serca podczas nurkowania zmniejsza się w przybliżeniu o jedną trzecią. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla pierwszego zdania porównaj mózg z trzustką, przeponą i mięśniami. Dla drugiego wykonaj obliczenie względnej zmiany, nie samej różnicy wysokości.
Podpowiedź 2
Spadek o jedną trzecią pozostawiałby około dwie trzecie wartości początkowej. Na wykresie serce zachowuje dużo mniejszą część wcześniejszego przepływu.
Podpowiedź 3
Zaznacz P i F. Uzasadniając drugi wybór, zestaw około 0,30 z 0,05 lub 0,74 z 0,12, zamiast mówić tylko, że słupek jest niższy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – F.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Oceny to P i F. Dopływ krwi do kory mózgu i móżdżku zmienia się niewiele w porównaniu z dużymi spadkami w licznych narządach obwodowych. W sercu przepływ spada z około 0,30 do 0,05 w przedsionkach i z około 0,74 do 0,12 w komorach, czyli znacznie bardziej niż o jedną trzecią. W obu przypadkach pozostaje około jednej szóstej wartości początkowej. Trzeba odróżnić spadek o dany ułamek od spadku do tego ułamka i porównywać prawidłowe pary słupków.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
1. W porównaniu z innymi narządami zaobserwowano niewielkie zmiany w dopływie krwi do mózgu podczas nurkowania.
W podstawie programowej
Odczyt różnic przepływu krwi z danych. Zakres części: 1. W porównaniu z innymi narządami zaobserwowano niewielkie zmiany w dopływie krwi do mózgu podczas nurkowania..
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
2. Dopływ krwi do przedsionków i komór serca podczas nurkowania zmniejsza się w przybliżeniu o jedną trzecią.
W podstawie programowej
Odczyt różnic przepływu krwi z danych. Zakres części: 2. Dopływ krwi do przedsionków i komór serca podczas nurkowania zmniejsza się w przybliżeniu o jedną trzecią..
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z8-1
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie