Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Liście tej samej rośliny mogą w zależności od warunków oświetlenia różnić się grubością blaszki liściowej, stopniem jej unerwienia i zagęszczeniem szparek. Rozmiary i zagęszczenie szparek w skórce liścia przy danej intensywności światła umożliwiają wymianę gazową na takim poziomie, że asymilacja CO2 ulega wysyceniu, tzn. dalsze zwiększanie wymiany gazowej nie zwiększa intensywności fotosyntezy. W tabeli przedstawiono wyniki obserwacji budowy liści niektórych drzew rosnących w różnych warunkach oświetlenia: N – nasłonecznienia i Z – zacienienia.
| Gatunek | Warunki oświetlenia | Grubość blaszki liściowej [μm] | Stopień unerwienia [mm / mm2] | Zagęszczenie szparek [liczba / mm2] |
|---|---|---|---|---|
| wiąz pospolity (Ulmus minor) | N | 194 | 17,2 | 800 |
| Z | 176 | 10,5 | 450 | |
| olsza czarna (Alnus glutinosa) | N | 177 | 8,1 | 608 |
| Z | 146 | 3,6 | 425 | |
| grab pospolity (Carpinus betulus) | N | 183 | 9,8 | 365 |
| Z | 93 | 6,9 | 170 | |
| klon jawor (Acer pseudoplatanus) | N | 178 | 7,8 | 860 |
| Z | 97 | 5,6 | 215 |
Na podstawie: Z. Hejnowicz, Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne, Warszawa 2012.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wyjaśnij, dlaczego liście drzew rosnących w miejscach nasłonecznionych mają w stosunku do liści z miejsc zacienionych większe zagęszczenie aparatów szparkowych i bardziej rozbudowaną nerwację liści. W odpowiedzi uwzględnij substraty fotosyntezy.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Zwiększona liczba aparatów szparkowych u roślin w miejscach nasłonecznionych zapewnia wydajniejszą dyfuzję CO2 potrzebnego do intensywniejszej fotosyntezy tych roślin, natomiast rozbudowana nerwacja (i zwiększona transpiracja) – lepszy transport wody potrzebnej do fotosyntezy.
• Przez szparki roślina pobiera CO2, na który jest większe zapotrzebowanie w nasłonecznionych, silnie fotosyntetyzujących liściach. Woda jest także jednym z substratów fotosyntezy, a dociera ona do poszczególnych części liścia naczyniami w wiązkach przewodzących.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające większe zapotrzebowanie na CO2 oraz na wodę u roślin intensywniej fotosyntetyzujących w miejscach nasłonecznionych w porównaniu z roślinami w miejscach zacienionych. 1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające tylko większe zapotrzebowanie na CO2 albo tylko większe zapotrzebowanie na wodę u roślin intensywniej fotosyntetyzujących w miejscach nasłonecznionych w porównaniu z roślinami w miejscach zacienionych. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 5.3
W podstawie programowej
Doprowadzanie substratów fotosyntezy i adaptacja liścia do światła.
- PR:IX.4.1 — określa drogi, jakimi do liści docierają substraty fotosyntezy;
- PR:IX.4.3 — przedstawia adaptacje w budowie anatomicznej roślin do wymiany gazowej;
- PR:IX.4.4 — analizuje wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na przebieg procesu fotosyntezy; planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące wpływ temperatury i natężenia światła na intensywność fotosyntezy;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z5-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.4.1 | PR:IX.4.3 | PR:IX.4.4
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 7. Rośliny – odżywianie się. Zdający: 3) przedstawia warunki wymiany gazowej u roślin, wskazując odpowiednie adaptacje w ich budowie anatomicznej; 4) wskazuje drogi, jakimi do liści docierają substraty fotosyntezy i jakimi produkty fotosyntezy rozchodzą się w roślinie.
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Odżywianie się roślin