Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Peroksysomy to pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną biologiczną, występujące w komórkach roślinnych i zwierzęcych. Od innych struktur błoniastych w komórce odróżnia je m.in. obecność enzymu – katalazy. Zawierają one także różne enzymy z grupy oksydoreduktaz. Nazwa peroksysomów pochodzi od angielskiej nazwy nadtlenku wodoru – hydrogen peroxide (H2O2), który jest toksyczny dla komórek, a powstaje w peroksysomach w procesach utleniania i jest rozkładany przez katalazę. Szczególnie duże i liczne
peroksysomy występują np. w komórkach wątrobowych (hepatocytach) i w bulwach ziemniaka. Uczniowie zaplanowali doświadczenie, którego celem było określenie optymalnej temperatury dla działania katalazy występującej w komórkach bulwy ziemniaka. Przygotowali sok z bulwy ziemniaka, który rozdzielili w równej objętości (po 5 ml) do 30 probówek, umieszczonych po sześć w termostatach ustawionych na temperaturę: 0, 10, 20, 30 i 40 °C.
Na podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Zaplanuj dalszy ciąg tego doświadczenia tak, aby umożliwił określenie optymalnej temperatury dla działania katalazy.
Nazwa lub wzór związku chemicznego, którego należy użyć:
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa lub wzór związku chemicznego, którego należy użyć:
• nadtlenek wodoru,
• H2O2.
Sposób zastosowania tego związku chemicznego:
• dodać do każdej probówki jednakową objętość H2O2.
• do probówek dodać taką samą ilość.
Oczekiwany jakościowy wynik reakcji:
• pojawienie się piany,
• wydobywanie się pęcherzyków gazu,
• wydzielenie się tlenu.
Metoda ilościowego określenia wyniku reakcji:
• zmierzenie poziomu piany,
• pomiar wysokości słupa pęcherzyków gazu,
• zmierzenie objętości wydzielającego się tlenu.
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi, odnoszące się do innych metod ilościowego określenia wyniku reakcji, w szczególności pomiaru ubytku substratów wraz z postępem reakcji, np.: „pomiar spektrofotometryczny zużywającego się NADH + H+”, „kolorymetryczne monitorowanie stężenia H2O2”.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne podanie użytego związku chemicznego (nadtlenek wodoru / H2O2) wraz ze sposobem jego zastosowania (dodanie do wszystkich probówek jednakowej jego objętości) i podanie jakościowego wyniku reakcji (wydzielenie się tlenu / pojawienie się piany) wraz z metodą ilościowego pomiaru aktywności enzymu. 1 pkt – za poprawne podanie użytego związku chemicznego (nadtlenek wodoru / H2O2) i podanie jakościowego wyniku reakcji (wydzielenie się tlenu / pojawienie się piany). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Sposób zastosowania tego związku chemicznego
W podstawie programowej
Plan badania optimum temperaturowego katalazy. Zakres części: Sposób zastosowania tego związku chemicznego.
- PR:III.3.5 — wyjaśnia wpływ czynników fizykochemicznych (temperatury, pH, stężenia substratu) na przebieg katalizy enzymatycznej; planuje i przeprowadza doświadczenie badające wpływ różnych czynników na aktywność enzymów (katalaza, proteinaza).
- PR:OG.II.1 — określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne;
Oczekiwany jakościowy wynik reakcji
W podstawie programowej
Plan badania optimum temperaturowego katalazy. Zakres części: Oczekiwany jakościowy wynik reakcji.
- PR:III.3.5 — wyjaśnia wpływ czynników fizykochemicznych (temperatury, pH, stężenia substratu) na przebieg katalizy enzymatycznej; planuje i przeprowadza doświadczenie badające wpływ różnych czynników na aktywność enzymów (katalaza, proteinaza).
- PR:OG.II.1 — określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne;
Metoda ilościowego określenia wyniku reakcji
W podstawie programowej
Plan badania optimum temperaturowego katalazy. Zakres części: Metoda ilościowego określenia wyniku reakcji.
- PR:III.3.5 — wyjaśnia wpływ czynników fizykochemicznych (temperatury, pH, stężenia substratu) na przebieg katalizy enzymatycznej; planuje i przeprowadza doświadczenie badające wpływ różnych czynników na aktywność enzymów (katalaza, proteinaza).
- PR:OG.II.1 — określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne;
Nazwa lub wzór użytego związku chemicznego
W podstawie programowej
Plan badania optimum temperaturowego katalazy. Zakres części: Nazwa lub wzór użytego związku chemicznego.
- PR:III.3.5 — wyjaśnia wpływ czynników fizykochemicznych (temperatury, pH, stężenia substratu) na przebieg katalizy enzymatycznej; planuje i przeprowadza doświadczenie badające wpływ różnych czynników na aktywność enzymów (katalaza, proteinaza).
- PR:OG.II.1 — określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z2-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.3.5 | PR:OG.II.1
Wymagania historyczne: III. Metabolizm. 1. Enzymy. Zdający: 2) opisuje przebieg katalizy enzymatycznej; 3) wyjaśnia, na czym polega swoistość enzymów; określa czynniki warunkujące ich aktywność (temperatura […]). Zalecane doświadczenia, obserwacje i wycieczki. Zdający: 1) planuje i przeprowadza doświadczenie: a) pokazujące aktywność wybranego enzymu (np. katalazy z bulwy ziemniaka […]).
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Enzymy