Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 3 · lipiec 2020 · Formuła 2015
W wielu komórkach zwierzęcych błona komórkowa stanowi zaledwie 2–5% powierzchni wszystkich błon cytoplazmatycznych, a 95–98% powierzchni przypada na błony wewnątrzkomórkowe. Metabolizm typów komórek przedstawionych w tabeli zachodzi w większości przy udziale ich błon wewnętrznych.
| Rodzaj błony | Udział procentowy błony w całkowitej powierzchni błon komórki | |
|---|---|---|
| komórki wątroby (hepatocyty) | komórki zewnątrzwydzielnicze trzustki | |
| błona komórkowa | 2 | 5 |
| błona siateczki śródplazmatycznej szorstkiej | 35 | 60 |
| błona siateczki śródplazmatycznej gładkiej | 16 | < 1 |
| błona aparatu Golgiego | 7 | 10 |
| zewnętrzna błona mitochondrialna | 7 | 4 |
| wewnętrzna błona mitochondrialna | 32 | 17 |
| inne | ok. 1 | ok. 3 |
Na podstawie: R. Milo, R. Phillips, Cell Biology by the Numbers, Garland Science, 2015.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Na podstawie informacji z tabeli określ, które z przedstawionych komórek – komórki wątroby czy komórki trzustki – mają większą zdolność do syntezy ATP. Odpowiedź uzasadnij.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Komórki wątroby, ponieważ
• w tych komórkach większy udział niż w komórkach trzustki stanowią wewnętrzne błony mitochondrialne, na których zachodzi synteza ATP.
• komórki wątroby mają większy procentowy udział wewnętrznych błon mitochondrialnych, dlatego może zachodzić w nich więcej fosforylacji oksydacyjnej, w wyniku czego powstaje ATP.
• jest prawdopodobne, że jest więcej mitochondriów, a więc więcej wewnętrznych błon mitochondrialnych, na których zachodzi synteza ATP.
• hepatocyty – udział % wewnętrznej błony mitochondrialnej jest większy niż w przypadku
trzustki, a na wewnętrznej błonie przebiega łańcuch oddechowy, w wyniku którego produkowane jest ATP.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za odpowiedź wskazującą komórki wątroby wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do dużego udziału błony wewnętrznej mitochondrialnej w tych komórkach oraz do roli tej błony w powstawaniu ATP. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 3.2
W podstawie programowej
Powierzchnia błony mitochondrialnej a synteza ATP.
- PR:III.5.1 — wykazuje związek budowy mitochondrium z przebiegiem procesu oddychania komórkowego;
- PR:III.5.4 — wyjaśnia mechanizm powstawania ATP w procesie chemiosmozy w mitochondriach (fosforylacja oksydacyjna);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z3-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.5.1 | PR:III.5.4
Wymagania historyczne: II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający 4) opisuje budowę i funkcje mitochondriów […]. III. Metabolizm. 3. Oddychanie wewnątrzkomórkowe. Zdający 3) opisuje na podstawie schematów przebieg glikolizy, dekarboksylacji oksydacyjnej pirogronianu, cyklu Krebsa i łańcucha oddechowego; podaje miejsce zachodzenia tych procesów w komórce.
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Pozyskiwanie energii użytecznej biologicznie