Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. Zmiana temperatury otoczenia z 20 °C do 10 °C

• W wyniku większej intensywności reakcji metabolicznych większa część energii chemicznej ulega zamianie w ciepło.

• Intensywniejsze procesy kataboliczne prowadzą do uwalniania ciepła, dzięki czemu pomimo obniżania się temperatury otoczenia temperatura ciała utrzymana jest na stałym poziomie.

• Wzrost intensywności wewnątrzkomórkowego oddychania tlenowego prowadzi do uwalniania większych ilości ciepła.

• Podczas zintensyfikowanych przemian metabolicznych uwalniane jest ciepło.

Uwagi:

• Nie uznaje się odpowiedzi „Wzrost tempa metabolizmu prowadzi do pojawienia się

dreszczy/skurczy mięśni szkieletowych”, ponieważ wzrost tempa metabolizmu jest skutkiem szybkich skurczy włókien mięśniowych, a nie – jego przyczyną.

• Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do podwyższania temperatury ciała, ponieważ

zadanie dotyczy zakresu temperatur środowiska, w którym temperatura ciała jest względnie stała, tzn. sprawnie działają mechanizmy termoregulacyjne zapobiegające jej zmianie.

• Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odnosi się do wytwarzania energii, a nie –

przetwarzania jednej postaci w inną. W szczególności nie uznaje się odpowiedzi, że energia powstaje lub energia jest produkowana, wytwarzana lub generowana.

2. Zmiana temperatury otoczenia z 40 °C do 50 °C

• Silniejsze pocenie się umożliwia odbieranie z organizmu większej ilości ciepła.

• Wzrost wydzielania się potu umożliwia pozbywanie się nadmiaru ciepła z organizmu.

• Intensywniejsze pocenie się – w trakcie parowania woda zawarta w pocie odbiera z organizmu ciepło, co zapobiega przegrzaniu ciała.

• Zwiększenie ukrwienia skóry umożliwia pozbywanie się ciepła z organizmu.

• Zwiększenie przepływu krwi przez naczynia skórne umożliwia pozbywanie się ciepła z organizmu.

• Zwiększony przepływ krwi przez naczynia skórne sprawia, że nadmiar ciepła jest

wypromieniowywany z organizmu.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obniżania temperatury ciała, ponieważ zadanie dotyczy zakresu temperatur środowiska, w którym temperatura ciała jest względnie stała, tzn. sprawnie działają mechanizmy termoregulacyjne zapobiegające jej zmianie.

Zobacz oryginalny fragment CKE

Zasady oceniania

2 p – za podanie dwóch poprawnych przykładów reakcji organizmu człowieka w podanych zakresach temperatur wraz z poprawnym określeniem znaczenia adaptacyjnego tych reakcji uwzględniającym:

1) wzrost tempa metabolizmu powodujący zwiększone generowanie ciepła, 2) wzrost intensywności pocenia się lub zwiększenia ukrwienia skóry powodujący zwiększoną utratę ciepła.

1 p. – za podanie jednego prawidłowego przykładu reakcji organizmu człowieka na wskazane zmiany temperatur otoczenia wraz z poprawnym określeniem znaczenia adaptacyjnego tej reakcji. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.