Zadanie 1.1 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2020 · Formuła 2015

Zrąb błon plazmatycznych tworzy dwuwarstwa lipidowa, której głównym składnikiem są cząsteczki fosfolipidów. Ta dwuwarstwa jest półpłynna, ponieważ cząsteczki lipidów nieustannie się w niej przemieszczają.

Płynność dwuwarstwy zależy m.in. od budowy cząsteczek fosfolipidów – jest ona tym bardziej płynna, im więcej w niej cząsteczek fosfolipidów z krótkimi i nienasyconymi łańcuchami węglowodorowymi. Na płynność błon ma również wpływ temperatura – jej wzrost skutkuje zwiększeniem płynności dwuwarstwy.

Organizmy jednokomórkowe, które stale muszą dostosowywać się do różnych temperatur, zmieniają skład fosfolipidowy swoich błon komórkowych tak, aby utrzymać względnie stały stopień ich płynności.

Na schematach przedstawiono dwuwarstwę lipidową (A) i budowę cząsteczki fosfolipidu (B) na przykładzie fosfatydylocholiny, której jeden łańcuch jest nienasycony.

A: dwuwarstwa cząsteczek z głowami i dwiema hydrofobowymi częściami. B: powiększona budowa pojedynczej cząsteczki z długimi łańcuchami, glicerolem, resztą fosforanową i choliną.

Na podstawie: Biologia. Jedność i różnorodność, praca zbiorowa, Warszawa 2008.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 1; strona PDF 2
Materiał do zadania 1 · strona PDF 2
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Spośród przykładów A–D wybierz i zaznacz ten rodzaj ruchu cząsteczek fosfolipidów, który jest najmniej prawdopodobny w obrębie dwuwarstwy lipidowej błony komórkowej.

Ilustracja do polecenia

Na podstawie: http://www.biologydiscussion.com/cell-membrane/quick-notes-on-cell-membrane/38360

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 1.1; strona PDF 2
Zadanie 1.1 · strona PDF 2

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

A

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 3
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 3

Zasady oceniania

1 p. – za zaznaczenie właściwego przykładu ruchu cząsteczki fosfolipidu, który jest najmniej prawdopodobny w obrębie dwuwarstwy lipidowej błony komórkowej. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 1.1

W podstawie programowej

Ruchy fosfolipidów w dwuwarstwie.

  • PR:II.2 — wykazuje związek budowy błony komórkowej z pełnionymi przez nią funkcjami;
  • PR:I.2.3 — przedstawia budowę lipidów (uwzględniając wiązania estrowe); rozróżnia lipidy proste i złożone, przedstawia właściwości lipidów oraz określa ich znaczenie biologiczne;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-CZERWIEC-F2015-Z1-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:II.2 | PR:I.2.3

Wymagania historyczne: I. Budowa chemiczna organizmów. 3. Lipidy. Zdający: 1) przedstawia budowę i znaczenie tłuszczów w organizmach; 2) rozróżnia lipidy (fosfolipidy, glikolipidy, woski i steroidy, w tym cholesterol), podaje ich właściwości i omawia znaczenie.

Działy: Komórka | Chemizm życia

Zagadnienia: Składniki organiczne

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania