Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · maj 2019 · Formuła 2015
Ze względu na występowanie swoistych antygenów na powierzchni erytrocytów wyróżnia się u ludzi wiele układów grupowych krwi. Największe znaczenie ze względów praktyki lekarskiej ma układ AB0. Gen warunkujący grupy krwi układu AB0 znajduje się na chromosomie 9 i ma trzy allele: IA, IB, i. W latach trzydziestych ubiegłego wieku opisano grupy krwi układu MN. Gen odpowiedzialny za występowanie antygenów tego układu ma: locus na chromosomie 4 i dwa kodominujące allele (LM i LN) warunkujące grupę M, N lub MN.
Kobieta mająca grupę krwi AB N urodziła dziecko, którego ojciec ma grupę krwi 0 M.
Na podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Określ, czy geny warunkujące grupy krwi układu AB0 i układu MN są ze sobą sprzężone. Odpowiedź uzasadnij.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Te geny nie są sprzężone, ponieważ
• występują w różnych chromosomach – jeden w 4, a drugi w 9.
• jeden występuje na 4 chromosomie, a drugi na 9.
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi: Te geny nie są sprzężone, ponieważ
• nie występują w tym samym chromosomie.
• są położone na różnych chromosomach / na chromosomach niehomologicznych.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za określenie, że nie są to geny sprzężone, i poprawne uzasadnienie, odnoszące się do ich występowania na różnych chromosomach. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.1
W podstawie programowej
Brak sprzężenia genów z różnych chromosomów.
- PR:XIV.1.4 — analizuje dziedziczenie cech sprzężonych; oblicza odległość między genami; na podstawie odległości między genami określa kolejność ich ułożenia na chromosomie;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-MAJ-F2015-Z18-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.4
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 5. Genetyka mendlowska. Zdający 4) opisuje sprzężenia genów (w tym sprzężenia z płcią) i przedstawia sposoby ich mapowania na chromosomie.
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech