Materiał źródłowy do zadania
Na poniższym zdjęciu przedstawiono budowę skóry typową dla wielu przedstawicieli pewnej gromady kręgowców lądowych.
Na podstawie: www.savalli.us/BIO370/Anatomy
Wykaż, że gruczoły jadowe odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu, którego budowę skóry przedstawiono na zdjęciu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zastanów się, kto styka się z wydzieliną skóry podczas ataku na płaza. Jak toksyczność wpływa na ryzyko jego zjedzenia?
Podpowiedź 2
Wydzielina może zniechęcać drapieżnika lub działać szkodliwie po kontakcie. To funkcja obronna przeciw pożarciu, nie mechanizm nawilżania.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij, że toksyczne substancje na skórze ograniczają ataki i zjadanie przez drapieżniki. Sama nazwa „ochrona” nie opisuje mechanizmu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Wydzielają one na powierzchnię skóry substancje toksyczne, które służą do obrony przed drapieżnikami.
• Gruczoły jadowe chronią przed pożarciem przez drapieżnika.
• Jad może być trujący dla drapieżnika, który chciałby zjeść takiego płaza, dlatego chroni go przed pożarciem.
Uwaga Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „pełnią funkcję ochronną”.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną odpowiedź, uwzględniającą rolę gruczołów jadowych w obronie przed drapieżnikami. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Gruczoły wydzielają na powierzchnię skóry toksyczne substancje, które odstraszają drapieżniki lub szkodzą im podczas próby zjedzenia płaza. Zmniejsza to ryzyko pożarcia i zwiększa szansę przeżycia organizmu. Wymagany jest konkretny mechanizm obrony, nie samo stwierdzenie „pełnią funkcję ochronną”. Nie należy utożsamiać tego działania z nawilżaniem skóry, które wiąże się z gruczołami śluzowymi, ani z aktywnym wstrzykiwaniem jadu jak u niektórych węży; na rysunku chodzi o skórną wydzielinę obronną.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawną odpowiedź, uwzględniającą rolę gruczołów jadowych w obronie przed drapieżnikami. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 10.3
W podstawie programowej
Gruczoły jadowe jako obrona przed drapieżnikiem.
- PR:XI.2.8.a — przedstawia różne rodzaje pokrycia ciała zwierząt i podaje ich funkcje,
- PR:XVII.3.5 — przedstawia adaptacje obronne ofiar drapieżników, żywicieli pasożytów oraz zjadanych roślin;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z10-3
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt | Ekologia
Zagadnienia: Pokrycie ciała i termoregulacja