Polecenie
Przedstaw stanowisko w kwestii przyczynowości, jakiego bronił w swojej filozofii
Immanuel Kant, oraz wskaż jedną z różnic między jego stanowiskiem a stanowiskiem
Davida Hume’a dotyczącym tej kwestii.
Stanowisko Immanuela Kanta:
Różnica:
Tekst do zadań 10.–12.
John Stuart Mill
O wolności
Celem niniejszego szkicu jest stwierdzenie jednej bardzo prostej zasady, która winna
przyświecać wszelkim próbom kontrolowania lub przymuszania jednostki przez społeczeństwo,
bez względu na to, czy używa ono siły fizycznej w postaci sankcji prawnych, czy też przymusu
moralnego opinii publicznej. Zasada ta brzmi, że jedynym celem usprawiedliwiającym
ograniczenie przez ludzkość, indywidualnie lub zbiorowo, swobody działania jakiegokolwiek
człowieka jest samoobrona, że jedynym celem, dla osiągnięcia którego ma się prawo
sprawować władzę nad członkiem cywilizowanej społeczności wbrew jego woli, jest
zapobieżenie krzywdzie innych. [...] Każdy jest odpowiedzialny przed społeczeństwem jedynie
za tę część swego postępowania, która dotyczy innych. W tej części, która dotyczy wyłącznie
jego samego, jest absolutnie niezależny; ma suwerenną władzę nad sobą, nad swoim ciałem
i umysłem.
John Stuart Mill, O wolności, Warszawa 1999.
Informacje o zadaniu
Filozofowie / autorzy: David Hume, Immanuel Kant, John Stuart Mill
Dział: Antropologia, Epistemologia, Filozofia polityki
Pojęcia: przyczynowość, wolność woli
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź CKE
Przykładowa odpowiedź:
Stanowisko Immanuela Kanta: według Immanuela Kanta ludzki umysł wyposażony jest
w aprioryczne formy rozumu (kategorie) i jedną z takich form (kategorii) jest przyczynowość.
Różnica: David Hume twierdzi, że związek przyczynowy nie jest związkiem koniecznym; nie
można zasadnie wykazać, iż zachodzi konieczny związek między zdarzeniami (przyczyną
a skutkiem). Immanuel Kant twierdzi, że związek przyczynowy jest związkiem koniecznym.
Strona 10 z 17
Zasady oceniania
2 pkt – za trafne przedstawienie stanowiska Immanuela Kanta i wskazanie różnicy.
1 pkt – za trafne przedstawienie stanowiska Immanuela Kanta.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.