Zadanie 13 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Zadanie 13 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Formuła 2023podstawowyTest historycznoliteracki1 pkt
Tekst A

Jacek Malczewski Śmierć

Przypisy i opis źródła

Jacek Malczewski, Śmierć, 1902, Muzeum Narodowe w Warszawie

Tekst B
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
DE MORTE. PROLOGUS1
Polikarpus, tak wezwany2,
Mędrzec wieliki3, mistrz wybrany,
Prosił Boga o to prawie,
By uźrzał4 śmierć w jej postawie5. […]
Uźrzał człowieka nagiego,
Przyrodzenia niewieściego6 […].
Chuda, blada, żołte lice […];
Miece7 oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając; […]
Ze wszech stron skarada postawa […].
Mistrz, widząc obraz skarady,
Żołte oczy, żywot8 blady,
Groźno9 się tego przelęknął,
Padł na ziemię, eże10 stęknął.
Gdy leżał wznak jako wiła11,
Śmierć do niego przemowiła.
[MORS
dicit]12
Czemu się tako barzo lękasz? […]
MAGISTER
respondit13
[…] Lęknąłem się, eż nic po mnie14.
Ta mi rzecz barzo niemiła,
Iżeś mię tako postraszyła;
By była co przykrego przemowiła,
Zerwałaby się we mnie każda żyła;
Nagle by mię umorzyła15
I duszę by wypędziła.
Proszę ciebie, ostęp16 mało,
Boć nie wiem, coć mi się stało:
Mgleję wszytek i bladzieję17,
Straciłem zdrowie i nadzieję.
Racz rzucić ot18 siebie kosę,
Ać swoję głowę podniosę!

Przypisy i opis źródła

  1. De Morte. Prologus (łac.) – O Śmierci. Prolog.
  2. Wezwany (starop. ) – nazwany.
  3. Wieliki (starop.) – wielki.
  4. Uźrzał (starop.) – ujrzał.
  5. W jej postawie (starop.) – we własnej osobie.
  6. Przyrodzenia niewieściego (starop.) – płci żeńskiej.
  7. Miece (starop.) – miota, rzuca.
  8. Żywot – brzuch.
  9. Groźno (starop.) – bardzo, strasznie.
  10. Eże, eż (starop.) – aż.
  11. Wiła (starop.) – błazen, głupiec.
  12. Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi.
  13. Magister respondit (łac.) – Mistrz odpowiada.
  14. Eż nic po mnie (starop.) – że przepadłem, jestem zgubiony.
  15. Umorzyła (starop.) – uśmierciła.
  16. Ostęp (starop.) – odsuń się, oddal się.
  17. Mgleję wszytek i bladzieję (starop.) – mdleję cały i blednę.
  18. Ot (starop.) – od.

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] Polska poezja świecka XV wieku, Wrocław 1997.

Materiał graficzny — powiększ po otwarciu
Materiał do zadania

Czy mężczyzna ukazany na obrazie Jacka Malczewskiego i Mistrz Polikarp przyjmują podobną postawę wobec śmierci? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu tekstów.

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.

1. Od czego zacząć?

Porównaj reakcję na spotkanie ze śmiercią, nie samą obecność tej samej postaci.

2. Gdzie szukać?

Sprawdź gesty mężczyzny na obrazie oraz zachowanie Polikarpa w dialogu.

3. Jak zbudować odpowiedź?

Nazwij postawę każdej osoby i poprzyj ją szczegółem. Dopiero zestawienie tych dowodów uzasadni rozstrzygnięcie.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Są to inne postawy. Mężczyzna na obrazie nie lęka się śmierci, o czym świadczy to, że ma ręce złożone jak do modlitwy, jest nachylony, wygląda jakby klęczał – jego postawa jest pokorna. Polikarp zaś przestraszył się śmierci z kosą. Przestraszył się, że to koniec jego życia.

Zasady oceniania

1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.

0 pkt – podanie jednej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna, albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Krok po kroku

  1. Odpowiedz: nie. Mężczyzna na obrazie przyjmuje śmierć w sposób pokorny i spokojny, co można uzasadnić pochyloną sylwetką i modlitewnym ułożeniem rąk.

  2. Mistrz Polikarp reaguje natomiast lękiem na spotkanie ze spersonifikowaną Śmiercią. Porównaj więc sposób zachowania wobec tego samego doświadczenia: pogodzenie lub zawierzenie oraz przerażenie. Odwołaj się do obu przedstawień.

Na co uważać

Nie wnioskuj o podobieństwie postaw tylko dlatego, że w obu źródłach występuje śmierć.

Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja

1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie. 0 pkt – podanie jednej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna, albo brak odpowiedzi.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: POL-2022-GRUDZIEN-F2023-Z13

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.2.5

Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.2.6 odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.

Epoki: średniowiecze

Utwory: Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią

Motywy: śmierć

Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania