Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment tekstu Bolesława Prusa.
Bolesław Prus Kroniki
Tymczasem literatura piękna obok stron przyjemnych i bawiących, na które u nas kładzie największy, jeśli nie wyłączny nacisk, posiada stronę niesłychanie poważną. Pokazuje ludzi żyjących w danym okresie czasu, ich stan umysłu, ich pragnienia, sposoby, w jakie zdobywają szczęście, jeśli je zdobywają, i przeszkody, z którymi muszą walczyć. Krótko mówiąc, w literaturze tak zwanej pięknej społeczeństwo poznaje samo siebie. A jeżeli godnym szacunku jest uczony, który odkrył nowy pierwiastek chemiczny, nową roślinę albo jakiś pokład geologiczny w pewnej okolicy, nie mniej szanowany musi być autor, który pokazuje nam nowy typ, nowy ludzki charakter albo prąd społeczny. On jest nie tylko artystą, ale i badaczem, i odkrywcą, nie tylko bawi, ale i uczy przedmiotów najważniejszych, bo tych, które nas bezpośrednio otaczają, z którymi mamy ciągłe stosunki.
Przypisy i opis źródła
Bolesław Prus, Kroniki, Warszawa 1954–1959.
Czy w Lalce Bolesław Prus realizował zadanie – inne niż dostarczanie czytelnikowi rozrywki – o którym mowa w przytoczonym fragmencie Kronik? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do znajomości całej powieści.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Zestaw zadanie z Kronik z konkretnym wątkiem Lalki, nie samą obecnością wykształconych osób.
2. Gdzie szukać?
Przypomnij sobie rozmowy o badaniach, wynalazkach i możliwościach postępu.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Rozstrzygnięcie uzasadnij przykładem oraz jego znaczeniem dla wiedzy czytelnika. Nie przedstawiaj fikcyjnego projektu jako powszechnie używanego wynalazku.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Tak. W Lalce wiele miejsca poświęcił Prus odkryciom naukowym, przykładem jest postać Geista, francuskiego naukowca, który interesował się chemią. Jego wielkim sukcesem było uzyskanie metalu cięższego od platyny / lżejszego od puchu / lżejszego od wody / metalu przezroczystego/szklanego cięższego od żelaza.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź wraz z uzasadnieniem odwołującym się do znajomości Lalki.
0 pkt – podanie jednej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna, albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Odpowiedz: tak. Lalka wprowadza zagadnienia nauki i wynalazków, dzięki którym czytelnik styka się z wyobrażeniem postępu i możliwości przekształcenia świata.
Przykładem są badania Geista nad metalami o niezwykłych właściwościach i ich oddziaływanie na wyobraźnię Wokulskiego. Omów ten wątek jako przybliżanie problemów naukowych, nie jako podręcznikowy opis istniejącego, powszechnie używanego wynalazku.
Na co uważać
Nie wystarczy podać, że Geist był uczonym — połącz jego badania z poznawczym zadaniem literatury.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawna odpowiedź wraz z uzasadnieniem odwołującym się do znajomości Lalki. 0 pkt – podanie jednej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna, albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-GRUDZIEN-F2023-Z11-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe.
Epoki: pozytywizm
Autorzy: Bolesław Prus
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich