Tekst A
Wesele
AKT III
SCENA 19
[…]
CZEPIEC
Zbierajcie się, poki czas,
byśwa1 byli radzi z was,
a nie stojcie jak te ćmy
albo kpy2;
co kto ma, do ręki brać,
na podwórze wyjść i stać;
tam już ludzie som3,
co sie sami rwiom:
chłopi, tak! A chłopi, tak!
POETA
– Jakiś znak.
GOSPODARZ
Jakiś znak!
CZEPIEC
Panowie, jakeście som,
jeźli nie pójdziecie z nami,
to my na was – i z kosami!
GOSPODARZ
Wy, a jako – ?
POETA
Wiecież, kto my!?
Co wy o nas wiecie – nic.
CZEPIEC
O, pon, widno, niewidomy;
widać, że nie znacie nas.
PAN MŁODY
Widzę, żeście krwi łakomy;
jeno4 że na krew nie czas.
Przypisy i opis źródła
- Byśwa – byśmy.
- Kiep – człowiek głupi; dureń.
- Som (gw.) – są.
- Jeno – tylko.
Poprzedni, Gospodarz
Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1977.
Tekst B
Piotr Kunce
Przypisy i opis źródła
www.artsandculture.google.com
Materiał graficzny — powiększ po otwarciu
Czy na plakacie przedstawiono taką samą relację między inteligencją a chłopami, jaką ukazano w Weselu? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do plakatu i do podanego fragmentu Wesela albo do plakatu i do całego dramatu Stanisława Wyspiańskiego.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Plakat może dopuszczać różne odczytania. Wybierz kryterium relacji między grupami.
2. Gdzie szukać?
Przyjrzyj się ułożeniu i strojom nóg; zestaw je z oczekiwaniami chłopów oraz postawą inteligencji.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Objaśnij własne odczytanie kompozycji i potwierdź je dramatem. Rozstrzygnięcie musi wynikać z tej samej interpretacji obu źródeł.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Podobna. Na plakacie przedstawiono dwie nogi założone jedna na drugą. Ta na wierzchu jest w stroju inteligenta, a ta pod nią – w stroju chłopa. Oznacza to, że inteligencja stoi ponad chłopami i nimi dowodzi. We fragmencie Wesela chłopi domagają się od inteligencji dowodzenia akcją zbrojną – a więc uznają ich zwierzchność. Jednak inteligencja nie rozumie, o czym mówi Czepiec – z fragmentu wynika, że te dwie warstwy społeczne niczego o sobie nie wiedzą.
- Jest różna. Dwie różne nogi na plakacie można odczytać jako symbole inteligencji i chłopów. Ułożenie nóg sugeruje, że te dwie warstwy społeczne tworzą całość, rozumieją się. We fragmencie Wesela jest inaczej. Chłopi są gotowi do powstania, a inteligencja nie jest. Czepiec grozi, że chłopi zaatakują inteligentów, jeżeli ci nie staną z nimi ramię w ramię do walki.
Zasady oceniania
2 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie, uwzględniające symbolikę plakatu ORAZ wymowę fragmentu Wesela ALBO symbolikę plakatu ORAZ wymowę całego dramatu Stanisława Wyspiańskiego.
1 pkt – trafna interpretacja relacji między inteligencją a chłopami na plakacie ALBO we fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego, ALBO w całym dramacie Stanisława Wyspiańskiego.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Odpowiedź „tak” można oprzeć na hierarchii: noga inteligenta znajduje się ponad nogą chłopa, co odpowiada oczekiwaniu chłopów, że inteligencja poprowadzi ich do działania. Relacja nie oznacza jednak wzajemnego zrozumienia.
Dopuszczalne „nie” wymaga innego odczytania: połączone nogi tworzą na plakacie jedną całość, podczas gdy dramat ujawnia rozdzielenie warstw i niezdolność współdziałania. Objaśnij wybrany sens kompozycji oraz poprzyj go fragmentem lub całym Weselem.
Na co uważać
Plakat jest wieloznaczny. Oceniana jest spójność interpretacji z uzasadnieniem, nie sama odpowiedź „tak” lub „nie”.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie, uwzględniające symbolikę plakatu ORAZ wymowę fragmentu Wesela ALBO symbolikę plakatu ORAZ wymowę całego dramatu Stanisława Wyspiańskiego. 1 pkt – trafna interpretacja relacji między inteligencją a chłopami na plakacie ALBO we fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego, ALBO w całym dramacie Stanisława Wyspiańskiego. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-MAJ-F2023-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.2.5
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]. I.2.6 odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.
Epoki: Młoda Polska
Autorzy: Stanisław Wyspiański
Utwory: Wesele
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury