Tekst A
Jan Kochanowski
Pieśń XXIIII (Księgi pierwsze)
[…]
U Boga każdy błazen,
Choć tu przymówki prazen1,
A im sie barziej2 sili,
Tym jeszcze więcej myli.
A kto by chciał na świecie
Uważyć3, co sie plecie,
Dziwnie to prawdy blisko,
Że człek – Boże igrzysko.
[…]
Przypisy i opis źródła
- Tu przymówki prazen (starop.) – tu (czyli na ziemi) wolny od napiętnowania.
- Barziej (starop.) – bardziej.
- Uważyć (starop.) – rozważyć.
Jan Kochanowski, Pieśń XXIIII, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.
Podaj antyczny topos wykorzystany w podanym fragmencie Pieśni XXIIII Jana Kochanowskiego.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Topos rozpoznaj po relacji człowieka i siły wyższej przedstawionej we fragmencie.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź, kto planuje, kto zachowuje dystans i jak oceniana jest ludzka pewność siebie.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Nazwij utrwalony obraz lub jednoznacznie go omów. Nie podstawiaj motywu znanego z innej pieśni tylko na podstawie autora.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Ludzki los jako boże igrzysko.
- Ludzki los rozgrywany przez bogów.
- Człowiek jako igraszka bogów. / Człowiek – boże igrzysko.
- Deus ridens / Bóg prześmiewca.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne podanie toposu.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Fragment wykorzystuje topos człowieka jako igraszki bogów, określany także jako boże igrzysko. Ludzkie plany zostają ujęte z perspektywy siły wyższej, która nie podlega człowieczej kontroli.
Wpisz nazwę lub jednoznaczne omówienie toposu. Rozpoznanie wynika z obrazu zależności i boskiego dystansu wobec ludzkich zabiegów, a nie z samego faktu występowania Boga w pieśni.
Na co uważać
Nie podstawiaj tu motywu nieśmiertelności poetyckiej znanego z innych pieśni Kochanowskiego.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne podanie toposu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-SIERPIEN-F2023-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.1.10
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.11 rozumie pojęcie […] toposu, rozpoznaje podstawowe […] toposy […].
Epoki: renesans
Autorzy: Jan Kochanowski
Utwory: Pieśni
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich