Tekst A
Przeczytaj fragment reportażu Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall.
Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem
– W klinice, w której potem pracowałem, była wielka palma. Stawałem czasem pod nią – i widziałem sale, na których leżeli moi pacjenci. To były dawne czasy, kiedy nie mieliśmy dzisiejszych lekarstw ani zabiegów, ani aparatów, i większość ludzi w owych salach skazana była na śmierć. Moje zadanie polegało na tym, żeby możliwie najwięcej spośród nich ocalić – i uprzytomniłem sobie kiedyś pod palmą, że właściwie to jest to samo zadanie, co tam. Na Umschlagplatzu. Wtedy też stałem przy bramie i wyciągałem jednostki z tłumu skazanych.
– I tak stoisz przy tej bramie przez całe życie? – Właściwie tak. A kiedy nic już nie mogę zrobić, pozostaje mi jedno: zapewnić im komfortową śmierć. Żeby nie wiedzieli, nie cierpieli, nie bali się. Żeby się nie poniżali.
Przypisy i opis źródła
Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem, Kraków 2020.
Na podstawie podanego fragmentu Zdążyć przed Panem Bogiem oraz całego reportażu Hanny Krall wyjaśnij, jaką rolę w powojennym życiu Marka Edelmana odgrywała pamięć o wydarzeniach na Umschlagplatzu. W odpowiedzi uwzględnij sens tytułu reportażu.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Pokaż wpływ wojennej pamięci na późniejsze działanie, uwzględniając metaforę tytułu.
2. Gdzie szukać?
Zestaw doświadczenia przy Umschlagplatzu z pracą Edelmana jako lekarza.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Zbuduj ciąg: pamięć → powojenna postawa → sens „zdążyć”. Nie utożsamiaj ratowania konkretnego życia z usunięciem śmiertelności.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Marek Edelman przy bramie na Umschlagplatzu ratował ludzi przed śmiercią. Dzięki pamięci o tych wydarzeniach pojął po wojnie, że jako lekarz może nadal ratować ludzkie życie. Tytuł oznacza, że starał się ratować pacjentów przed śmiercią – zanim Bóg ich zabierze do siebie.
- Edelman od czasu swojego udziału w powstaniu i tragedii drugiej wojny światowej obrał sobie za cel ratowanie życia. Wcześniej walczył o to na Umschlagplatzu, ratując życie niektórym więźniom, po wojnie zaś w szpitalu jako kardiochirurg. M. Edelman mówi, że chce „Zdążyć przed Panem Bogiem”, a dokładniej podjąć działanie, zanim Bóg zgasi czyjąś świecę – czyli życie.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci z uwzględnieniem sensu tytułu.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Pamięć o Umschlagplatzu przypomina Edelmanowi zarówno masową śmierć, jak i możliwość uratowania pojedynczych osób. Po wojnie doświadczenie to znajduje kontynuację w jego pracy lekarza ratującego zagrożone życie.
Tytuł „Zdążyć przed Panem Bogiem” metaforycznie oznacza podjęcie działania, zanim śmierć odbierze człowieka. Odpowiedź połącz w ciąg: wojenne doświadczenie ratowania, powojenna postawa i sens tytułu. Nie chodzi o osiągnięcie nieśmiertelności, lecz o wywalczenie komuś czasu.
Na co uważać
Nie ograniczaj pamięci Edelmana do wspominania ofiar — pokaż jej wpływ na późniejsze działanie.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci z uwzględnieniem sensu tytułu. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2024-MAJ-F2023-Z16
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Hanna Krall
Utwory: Zdążyć przed Panem Bogiem
Motywy: pamięć | wiara
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich