Na podstawie znanych Ci fragmentów Ferdydurke Witolda Gombrowicza wyjaśnij, czym jest forma i jak wpływa ona na człowieka. Odpowiedź zilustruj sytuacją z utworu.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Znaczenia formy szukaj w kontaktach Józia z innymi, nie w kompozycji literackiej utworu.
2. Gdzie szukać?
Przypomnij sobie sytuacje, w których ktoś narzuca Józiowi sposób zachowania lub postrzegania siebie.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Podaj definicję, wpływ na człowieka i sytuację z powieści. Pokaż mechanizm ograniczenia, zamiast jedynie nazwać bohaterów.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Forma to narzucenie jakiejś społecznie określonej roli. Józio postanawia zostać pisarzem. Doświadcza krytyki profesora Pimki, który z pozycji autorytetu recenzuje jego dzieło i narzuca mu formę bycia uczniem. To powoduje, że Józio nie może być autentyczny, a więc forma go ogranicza.
- Forma to postawa, którą człowiek przyjmuje, np. Młodziakowie weszli w formę nowoczesności. Sztuczność ich zachowań została zdemaskowana przez Józia. Za sprawą jego intrygi okazało się, że Młodziakowie nie są tak nowocześni – oburzyła ich obecność Kopyrdy i profesora Pimki w sypialni Zuty.
- Forma to narzucony konstrukt społeczny, swego rodzaju stereotyp czy maska. Forma wpływa na człowieka destrukcyjnie. Jednym z przykładów jest lekcja języka polskiego, podczas której nauczyciel traktował uczniów jako istoty mało inteligentne i bez praw do posiadania własnych poglądów czy opinii.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wyjaśnienie, czym jest forma i jak wpływa ona na człowieka, ORAZ zilustrowanie odpowiedzi sytuacją z Ferdydurke.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, czym jest forma na podstawie fragmentów Ferdydurke.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Forma to sposób istnienia wobec innych: rola, maska i zespół oczekiwań narzucanych człowiekowi w relacjach społecznych. Ogranicza możliwość autentycznego wyrażania siebie, ponieważ jednostka musi odpowiadać cudzym wyobrażeniom.
Ilustruje to sprowadzenie dorosłego Józia przez Pimkę do roli ucznia i traktowanie go jak niedojrzałego chłopca. Możesz też omówić nowoczesność Młodziaków, której sztuczność ujawnia intryga w pokoju Zuty. Definicję połącz z konkretnym mechanizmem oddziaływania formy.
Na co uważać
Nie używaj „formy” w znaczeniu gatunku lub kompozycji powieści — pytanie dotyczy relacji międzyludzkich.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – poprawne wyjaśnienie, czym jest forma i jak wpływa ona na człowieka, ORAZ zilustrowanie odpowiedzi sytuacją z Ferdydurke. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, czym jest forma na podstawie fragmentów Ferdydurke. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2024-GRUDZIEN-F2023-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Epoki: dwudziestolecie międzywojenne
Autorzy: Witold Gombrowicz
Utwory: Ferdydurke
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich