Tekst A
Jagnię i wilcy
Zawżdy1 znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie:
Dwóch wilków jedno w lesie nadybali2 jagnię.
Już go mieli rozerwać; rzekło: „Jakim prawem?”
„Smacznyś, słaby i w lesie!” – Zjedli niezabawem3.
Przypisy i opis źródła
- Zawżdy – stale, zawsze.
- Nadybać – niespodzianie znaleźć, spotkać kogoś, coś; natrafić na coś.
- Niezabawem – zaraz potem.
Ignacy Krasicki, Jagnię i wilcy, [w:] tegoż, Bajki, Wrocław 1989.
Tekst B
Przypisy i opis źródła
Mural Człowieczy los powstał w ramach projektu zrealizowanego przez Fundację Open Art Projects; został namalowany w Warszawie przez grupę „Twożywo” z Polski i grupę „Farbfieber” z Niemiec, www.twożywo.art.pl
Materiał graficzny — powiększ po otwarciu
Czy w bajce Jagnię i wilcy Ignacego Krasickiego oraz na muralu wyrażono taką samą refleksję o życiu człowieka? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Porównaj refleksję o relacjach ludzkich, nie tylko obecność zwierząt w obu przedstawieniach.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź przewagę postaci, ich zachowanie oraz grę słów na muralu. Czy obraz pozwala na więcej niż jedno odczytanie?
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz kryterium i rozstrzygnięcie, a potem uzasadnij je szczegółem bajki oraz muralu. Zachowaj konsekwencję interpretacji.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Taką samą. Człowieczy los – to gra słów, to los owiec, to prawo silniejszego obowiązujące także wśród ludzi. Podobnie jest w bajce Krasickiego, z której wynika, że silniejszy decyduje o losie słabszego – wilki zjadły jagnię.
- Nie. W bajce ukazano wilki, które dopuszczają się przemocy wobec bezbronnego jagnięcia, więc refleksja jest taka, że słabi są niszczeni przez silnych. Na muralu wilk (alegoria siły i niezależności) prowadzi owcę (alegoria potulności i naiwności). Podobnie jest w życiu – charyzmatyczne jednostki często decydują o losie zwyczajnych ludzi, wskazują im drogę, prowadzą ich.
- I tak, i nie. Zarówno w bajce, jak i na muralu wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej. Jednak wilki u Krasickiego nie ukrywają swoich złych zamiarów, natomiast intencja wilka na muralu nie jest jasna, ponieważ przedstawiono go tak, jakby był opiekunem owcy. Nie wiadomo, czy słabsza jednostka jest zagrożona. ZASADY OCENIANIA ZADANIA 10. W ARKUSZACH 600 i 660 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: analizowania i interpretowania literatury […]. 5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu 8. Kształcenie umiejętności świadomego literackiego; odbioru utworów literackich […] na różnych 8) rozpoznaje tematykę i problematykę poziomach [...]. poznanych tekstów […].
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
- W bajce wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej.
- Silniejszy krzywdzi słabszego jak wilki, które zjadły jagnię w bajce Krasickiego.
Zasady oceniania
1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do bajki ORAZ do muralu.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
W bajce bezbronne jagnię ginie dlatego, że wilki mają przewagę siły. Jego argumenty nie powstrzymują drapieżników, więc sytuacja obrazuje zależność słabego od silniejszego.
Mural można odczytać podobnie: gra słów łącząca los człowieka i owcy oraz przewaga wilka prowadzą do refleksji o podporządkowaniu. Można też wskazać różnicę: bajka ukazuje jednoznaczną przemoc, podczas gdy postawa wilka na muralu może wyglądać na opiekuńczą.
Klucz dopuszcza podobieństwo, różnicę i podobieństwo częściowe. Uzasadnij wybraną ocenę szczegółem z obu tekstów kultury i nie przypisuj muralowi jednoznacznej intencji bez oparcia w przedstawieniu.
Na co uważać
„W obu są zwierzęta” to podobieństwo obrazów, nie refleksji o ludzkim życiu.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do bajki ORAZ do muralu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-MAJ-F2023-Z10
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.5 | PP:I.1.8 | PP:I.2.5
Epoki: oświecenie
Autorzy: Ignacy Krasicki
Utwory: Jagnię i wilcy
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury