Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 21 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Efekt rozcieńczenia to hipoteza zakładająca, że w środowiskach o większej różnorodności
gatunkowej jest mniejsza częstość występowania chorób pasożytniczych.
Aby przetestować hipotezę o efekcie rozcieńczenia, przeprowadzono następujące
doświadczenie. Przygotowano 82 poletka, na których uprawiano rośliny łąkowe w różnych
kombinacjach gatunków, a następnie zmierzono częstość infekcji roślin wybranymi grzybami
pasożytniczymi.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki badań dotyczące zależności między:
•
wykres A – bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a bogactwem gatunkowym
pasożytów grzybowych
•
wykres B – bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a częstością infekcji grzybowych.
A
B
18
35
16
bogactwo gatunkowe
30
częstość infekcji, %
14
25
pasożytów
12
20
10
8
15
6
10
4
5
2
0
0
1
10
100
1
10
100
bogactwo gatunkowe roślin
bogactwo gatunkowe roślin
Na podstawie: F. Keesing i R.S. Ostfeld, Is Biodiversity Good for Your Health?, „Science” 349(6245), 2015;
T. Rottstock i in., Higher Plant Diversity […], „Ecology” 95(7), 2014.
gatunkowej jest mniejsza częstość występowania chorób pasożytniczych.
Aby przetestować hipotezę o efekcie rozcieńczenia, przeprowadzono następujące
doświadczenie. Przygotowano 82 poletka, na których uprawiano rośliny łąkowe w różnych
kombinacjach gatunków, a następnie zmierzono częstość infekcji roślin wybranymi grzybami
pasożytniczymi.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki badań dotyczące zależności między:
•
wykres A – bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a bogactwem gatunkowym
pasożytów grzybowych
•
wykres B – bogactwem gatunkowym roślin gospodarzy a częstością infekcji grzybowych.
A
B
18
35
16
bogactwo gatunkowe
30
częstość infekcji, %
14
25
pasożytów
12
20
10
8
15
6
10
4
5
2
0
0
1
10
100
1
10
100
bogactwo gatunkowe roślin
bogactwo gatunkowe roślin
Na podstawie: F. Keesing i R.S. Ostfeld, Is Biodiversity Good for Your Health?, „Science” 349(6245), 2015;
T. Rottstock i in., Higher Plant Diversity […], „Ecology” 95(7), 2014.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Rozstrzygnij, czy przedstawione wyniki badań są zgodne z hipotezą o efekcie
rozcieńczenia. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
rozcieńczenia. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że przedstawione wyniki badań potwierdzają hipotezę o efekcie
rozcieńczenia, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do negatywnego
związku między bogactwem gatunkowym roślin a częstością infekcji grzybowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Tak / Są zgodne.
Przykładowe uzasadnienia
•
Wyniki pokazują, że im większa różnorodność gatunkowa roślin na poletku tym niższy
poziom infekcji wśród żywicieli.
•
Dane z wykresu B potwierdzają, że im większa liczba gatunków roślin na poletku, tym
mniejszy procent roślin jest zainfekowanych.
•
Na poletkach o największej liczbie gatunków roślin, mimo wielu gatunków patogenów, był
mały procent zakażeń roślin.
•
Wraz ze wzrostem liczby gatunków roślin zmniejsza się odsetek roślin zaatakowanych
przez grzyby.
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że przedstawione wyniki badań potwierdzają hipotezę o efekcie
rozcieńczenia, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do negatywnego
związku między bogactwem gatunkowym roślin a częstością infekcji grzybowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: Tak / Są zgodne.
Przykładowe uzasadnienia
•
Wyniki pokazują, że im większa różnorodność gatunkowa roślin na poletku tym niższy
poziom infekcji wśród żywicieli.
•
Dane z wykresu B potwierdzają, że im większa liczba gatunków roślin na poletku, tym
mniejszy procent roślin jest zainfekowanych.
•
Na poletkach o największej liczbie gatunków roślin, mimo wielu gatunków patogenów, był
mały procent zakażeń roślin.
•
Wraz ze wzrostem liczby gatunków roślin zmniejsza się odsetek roślin zaatakowanych
przez grzyby.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z21-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.1 | PR:XVIII.1 | PR:OG.II.3 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia | Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona. Uczeń:
Organizmy: grzyby | rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia organizmów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań