Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym
0–1
doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego
czynnika na wynik eksperymentu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Doświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty
brukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu.
•
Aby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej
odpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla.
•
Aby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań