Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 20 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Krępak nabrzozak (Biston betularia) to ćma występująca na pniach drzew, która ma dwie
naturalne formy – jasną i ciemną, występujące w środowisku jeszcze przed rewolucją
przemysłową. W Anglii na przełomie XIX i XX wieku zauważono, że populacje krępaka
nabrzozaka różnią się ubarwieniem w zależności od stopnia zanieczyszczenia środowiska.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji obejmujących różne formy ciem,
przeprowadzonych w zanieczyszczonym środowisku i w niezanieczyszczonym środowisku.
Biston betularia
forma jasna
forma ciemna
100
częstość w populacji, %
80
60
forma jasna
40
forma ciemna
20
0
zanieczyszczone
niezanieczyszczone
środowisko
środowisko
Sformułowano hipotezę, że różnice w ubarwieniu są związane z kamuflażem. Forma, która
była bardziej widoczna na tle kory drzew, częściej padała ofiarą drapieżników.
W wyniku rewolucji przemysłowej środowisko w wielu miejskich rejonach Wielkiej Brytanii
i wokół nich zostało zanieczyszczone dwutlenkiem siarki, co doprowadziło do wymarcia
jasno zabarwionych nadrzewnych mchów i porostów.
Na podstawie: C.J. Clegg, Biology for the IB Diploma, Londyn 2014.
naturalne formy – jasną i ciemną, występujące w środowisku jeszcze przed rewolucją
przemysłową. W Anglii na przełomie XIX i XX wieku zauważono, że populacje krępaka
nabrzozaka różnią się ubarwieniem w zależności od stopnia zanieczyszczenia środowiska.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji obejmujących różne formy ciem,
przeprowadzonych w zanieczyszczonym środowisku i w niezanieczyszczonym środowisku.
Biston betularia
forma jasna
forma ciemna
100
częstość w populacji, %
80
60
forma jasna
40
forma ciemna
20
0
zanieczyszczone
niezanieczyszczone
środowisko
środowisko
Sformułowano hipotezę, że różnice w ubarwieniu są związane z kamuflażem. Forma, która
była bardziej widoczna na tle kory drzew, częściej padała ofiarą drapieżników.
W wyniku rewolucji przemysłowej środowisko w wielu miejskich rejonach Wielkiej Brytanii
i wokół nich zostało zanieczyszczone dwutlenkiem siarki, co doprowadziło do wymarcia
jasno zabarwionych nadrzewnych mchów i porostów.
Na podstawie: C.J. Clegg, Biology for the IB Diploma, Londyn 2014.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że opisana obserwacja jest dowodem na działanie doboru naturalnego,
a nie – doboru sztucznego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
a nie – doboru sztucznego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do braku celowego działania ze strony
człowieka.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Opisana obserwacja jest wprawdzie konsekwencją działania człowieka, ale nie były to
celowe działania człowieka.
•
W tym przypadku człowiek nie selekcjonował umyślnie osobników do rozrodu.
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, odnoszące się do braku celowego działania ze strony
człowieka.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Opisana obserwacja jest wprawdzie konsekwencją działania człowieka, ale nie były to
celowe działania człowieka.
•
W tym przypadku człowiek nie selekcjonował umyślnie osobników do rozrodu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z20-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:OG.IV.2
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja | rozmnażanie
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych