Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 14 · czerwiec 2025 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
prątkami gruźlicy najczęściej dochodzi drogą kropelkową. Jedna czwarta ludzkości – około
dwóch miliardów osób – jest zakażona prątkiem gruźlicy. U większości z tych osób mamy do
czynienia z zakażeniem uśpionym – nie ma objawów choroby i nie dochodzi do zakażenia
kolejnych osób. U 5%–15% osób z zakażeniem uśpionym dojdzie jednak w przyszłości do
rozwoju choroby. Prawdopodobieństwo rozwoju gruźlicy u osób chorych na AIDS znacznie
wzrasta. Rocznie na gruźlicę umiera 1,5 miliona osób na świecie.
Leczenie gruźlicy polega na podawaniu co najmniej dwóch leków jednocześnie: rifampicyny
i izoniazydu. Podawanie tylko jednego leku prowadzi początkowo do prawie całkowitego
wyleczenia choroby, ale po pewnym czasie dochodzi do jej nawrotu, mimo ciągłego
podawania leku.
Na podstawie: www.igichp.edu.pl;
K. Kruczak i E. Niżankowska-Mogilnicka, Gruźlica wielolekooporna – współczesne problemy,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 77(3), 2009;
E. Rowińska-Zakrzewska, Gruźlica i HIV na świecie, w Europie i w Polsce,
„Pneumonologia i Alergologia Polska” 81(6), 2013.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
całkowitego wyleczenia gruźlicy, a następnie – do jej nawrotu. W odpowiedzi
uwzględnij mechanizm działania doboru naturalnego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie w populacji bakterii
nielicznych komórek opornych na lek ORAZ mechanizm działania doboru naturalnego
– przeżycie i namnażanie się prątków opornych na lek, prowadzący do nawrotu
choroby.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dobór naturalny prowadzi do przeżycia i namnażania się tylko tych komórek, które są
oporne na stosowany lek. Część komórek jest naturalnie oporna i to właśnie te nieliczne
komórki przeżywają i dają początek nowej opornej populacji powodującej nawrót
choroby.
•
Populacja prątków składa się w większości z komórek wrażliwych na lek, ale nieliczne
bakterie są dzięki posiadanym mutacjom na niego oporne. Po podaniu leku te wrażliwe
obumierają, ale te oporne przeżywają i się namnażają. Jest znikoma szansa, by jakaś
komórka okazała się oporna na dwa leki jednocześnie, dlatego podaje się rutynowo
więcej niż jeden lek.
•
U prątków występuje naturalnie oporność na leki, ale jest ona rzadka. Jeżeli podamy lek,
to większość komórek zginie, a przeżyje tylko niewielki odsetek, który da początek nowej
populacji. W przypadku tej nowej, niewielkiej populacji zastosowanie drugiego leku
przeważnie prowadzi do wyeliminowania wszystkich bakterii.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z14-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:XVI.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek | bakterie | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych