Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 19 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
U owczarków australijskich występują dwie główne barwy sierści:
•
czarna – warunkowana przez dominujący allel B
•
czekoladowa – warunkowana przez recesywny allel b.
Dodatkowo u owczarków australijskich może:
•
występować marmurkowanie, polegające na obecności cętkowanych łat
na jednolitym tle – warunkowane przez dominujący allel M albo
występować umaszczenie jednolite – warunkowane przez recesywny allel m
•
występować podpalanie, czyli obecność w niektórych miejscach wstawek
rudobrunatnej sierści – warunkowane przez dominujący allel A albo
nie występować podpalanie – co jest warunkowane recesywnym allelem a.
Loci trzech genów warunkujących umaszczenie leżą na trzech różnych autosomach.
Na poniższych zdjęciach A–F przedstawiono sześć przykładowych umaszczeń owczarków
australijskich.
A. czekoladowe jednolite
B. czekoladowe jednolite
C. czekoladowe marmurkowe
bez podpaleń
z podpaleniami
z podpaleniami
D. czarne marmurkowe
E. czarne jednolite
F. czarne marmurkowe
bez podpaleń
z podpaleniami
z podpaleniami
Na podstawie: Australian Shepherd Health & Genetics Institute, Canine Coat Color Genetics, 2024.
Fotografie: A. – M. King; B. – R. Esmati; C. – Naivashu; D. – thehappypuppysite.com;
E. – Kelebdil. Hodowla psów rasowych FCI (kelebdil.weebly.com); F. – S. Crowder.
•
czarna – warunkowana przez dominujący allel B
•
czekoladowa – warunkowana przez recesywny allel b.
Dodatkowo u owczarków australijskich może:
•
występować marmurkowanie, polegające na obecności cętkowanych łat
na jednolitym tle – warunkowane przez dominujący allel M albo
występować umaszczenie jednolite – warunkowane przez recesywny allel m
•
występować podpalanie, czyli obecność w niektórych miejscach wstawek
rudobrunatnej sierści – warunkowane przez dominujący allel A albo
nie występować podpalanie – co jest warunkowane recesywnym allelem a.
Loci trzech genów warunkujących umaszczenie leżą na trzech różnych autosomach.
Na poniższych zdjęciach A–F przedstawiono sześć przykładowych umaszczeń owczarków
australijskich.
A. czekoladowe jednolite
B. czekoladowe jednolite
C. czekoladowe marmurkowe
bez podpaleń
z podpaleniami
z podpaleniami
D. czarne marmurkowe
E. czarne jednolite
F. czarne marmurkowe
bez podpaleń
z podpaleniami
z podpaleniami
Na podstawie: Australian Shepherd Health & Genetics Institute, Canine Coat Color Genetics, 2024.
Fotografie: A. – M. King; B. – R. Esmati; C. – Naivashu; D. – thehappypuppysite.com;
E. – Kelebdil. Hodowla psów rasowych FCI (kelebdil.weebly.com); F. – S. Crowder.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące
dziedziczenia umaszczenia u owczarków australijskich są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Para psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus
1.
P
F
genu A, może mieć szczenięta bez podpaleń.
Wszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca
2.
P
F
będą miały umaszczenie czekoladowe.
Występowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania
3.
P
F
marmurkowania.
dziedziczenia umaszczenia u owczarków australijskich są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Para psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus
1.
P
F
genu A, może mieć szczenięta bez podpaleń.
Wszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca
2.
P
F
będą miały umaszczenie czekoladowe.
Występowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania
3.
P
F
marmurkowania.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – P, 2. – P, 3. – P.
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń.
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. – P, 2. – P, 3. – P.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z19-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.1 | PR:XIV.1.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: ekspresja genów | dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych