Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Linezolid należy do stosunkowo nowej grupy syntetycznych środków przeciwbakteryjnych.
Wykazano, że jest on szczególnie skuteczny w walce z bakteriami Gram-dodatnimi oraz
mało skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych. Zróżnicowana efektywność działania tego
środka wynika m.in. z różnic w budowie ściany komórkowej obu grup bakterii. Linezolid łączy
się z podjednostką 50S rybosomu, przez co staje się niemożliwe jej połączenie się
z podjednostką 30S.
Na podstawie: P. Graham, Chemia medyczna, Warszawa 2019.
Wykazano, że jest on szczególnie skuteczny w walce z bakteriami Gram-dodatnimi oraz
mało skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych. Zróżnicowana efektywność działania tego
środka wynika m.in. z różnic w budowie ściany komórkowej obu grup bakterii. Linezolid łączy
się z podjednostką 50S rybosomu, przez co staje się niemożliwe jej połączenie się
z podjednostką 30S.
Na podstawie: P. Graham, Chemia medyczna, Warszawa 2019.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
4.2.
Opisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi
0–1
odnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Opisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi
0–1
odnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne opisanie, na czym polega różnica w budowie bakterii Gram (+) i Gram (−),
odnoszące się do grubości ściany komórkowej LUB do jej składu chemicznego, LUB
do obecności błony zewnętrznej tylko u bakterii Gram (−), LUB do składu
chemicznego błony zewnętrznej.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Różnica dotyczy grubości ściany komórkowej – bakterie Gram (+) mają grubszą ścianę.
•
W ścianie komórkowej bakterii Gram (+) występuje więcej warstw mureiny.
•
Bakterie Gram (+) mają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny,
a bakterie Gram (−) – z jednej warstwy.
•
Bakterie Gram-dodatnie mają ścianę komórkową zbudowaną z 20–30 warstw mureiny,
a bakterie Gram-ujemne – z jednej warstwy.
•
Tylko bakterie Gram (−) mają błonę zewnętrzną.
•
Tylko w ścianie komórkowej bakterii Gram (+) obecne są kwasy tejchojowe /
tejchuronowe / lipotejchojowe.
•
Tylko bakterie Gram (−) zawierają lipopolisacharyd – w błonie zewnętrznej.
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do połączenia ściany komórkowej bakterii Gram (−)
wiązaniami (jonowymi i kowalencyjnymi) z dwuwarstwową błoną zewnętrzną.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do właściwości otoczki komórkowej, np. jedynie
do wyniku barwienia Grama.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do cech fizjologicznych bakterii, np.
„Bakterie Gram-ujemne są bardziej oporne na linezolid niż bakterie Gram-dodatnie”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obecności dwóch błon komórkowych
u bakterii Gram-ujemnych.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczki bakteryjnej (śluzowej).
1 pkt – poprawne opisanie, na czym polega różnica w budowie bakterii Gram (+) i Gram (−),
odnoszące się do grubości ściany komórkowej LUB do jej składu chemicznego, LUB
do obecności błony zewnętrznej tylko u bakterii Gram (−), LUB do składu
chemicznego błony zewnętrznej.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Różnica dotyczy grubości ściany komórkowej – bakterie Gram (+) mają grubszą ścianę.
•
W ścianie komórkowej bakterii Gram (+) występuje więcej warstw mureiny.
•
Bakterie Gram (+) mają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny,
a bakterie Gram (−) – z jednej warstwy.
•
Bakterie Gram-dodatnie mają ścianę komórkową zbudowaną z 20–30 warstw mureiny,
a bakterie Gram-ujemne – z jednej warstwy.
•
Tylko bakterie Gram (−) mają błonę zewnętrzną.
•
Tylko w ścianie komórkowej bakterii Gram (+) obecne są kwasy tejchojowe /
tejchuronowe / lipotejchojowe.
•
Tylko bakterie Gram (−) zawierają lipopolisacharyd – w błonie zewnętrznej.
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do połączenia ściany komórkowej bakterii Gram (−)
wiązaniami (jonowymi i kowalencyjnymi) z dwuwarstwową błoną zewnętrzną.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do właściwości otoczki komórkowej, np. jedynie
do wyniku barwienia Grama.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do cech fizjologicznych bakterii, np.
„Bakterie Gram-ujemne są bardziej oporne na linezolid niż bakterie Gram-dodatnie”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obecności dwóch błon komórkowych
u bakterii Gram-ujemnych.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczki bakteryjnej (śluzowej).
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z4-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:VI.1 | PR:OG.I.1
Działy: Bakterie i archeowce. Uczeń:
Organizmy: bakterie | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia