Zadanie 4.1 — maj 2025 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2025 · Formuła 2023

Materiał do zadania 4; strona PDF 6
Materiał do zadania 4 · strona PDF 6
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest
rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.
Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.
nasiona
W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić
właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali
cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce –
kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,
dzięki czemu galaretka ma postać żelu.
W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty
świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.
Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. –
w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się
galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi
(zestaw 1.).
Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.
Numer
Umieszczenie
Stan galaretki po kilku
Temperatura
zestawu
fragmentu kiwi
godzinach
1.
tak
20 °C
częściowe upłynnienie
2.
tak
5 °C
brak upłynnienia
3.
nie
20 °C
brak upłynnienia
4.
nie
5 °C
brak upłynnienia
Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.
zestaw 2.
zestaw 1.
Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 4.1; strona PDF 7
Zadanie 4.1 · strona PDF 7
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
4.1.
Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.
0–1
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 6
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 6
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 7
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 7
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne sformułowanie problemu badawczego, uwzględniającego wpływ
temperatury na właściwości aktynidazy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Wpływ temperatury na właściwości aktynidazy.
•
Wpływ temperatury na aktywność katalityczną proteinazy z owocu kiwi.
•
Czy temperatura wpływa na szybkość reakcji katalizowanej przez proteazę obecną
w owocach kiwi?
Uwaga:
Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do wpływu aktynidazy na włókna kolagenowe
w zależności od temperatury, np.: „Jak działa aktynidaza na żel kolagenowy w różnych
temperaturach”.
Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do wpływu dwóch czynników: obecności
aktynidazy i temperatury, na włókna kolagenowe, np. „Jak temperatura i obecność
aktynidazy wpływają na włókna kolagenowe obecne w galaretce”.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z4-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:III.3.5 | PR:OG.II.1

Działy: Energia i metabolizm

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: ekspresja genów

Zagadnienia: Enzymy

Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania