Tekst A
Adam Mickiewicz
Pan Tadeusz
Księga I
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju1,
Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,
Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany;
Świeciły się z daleka pobielane ściany,
Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni
Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.
Dόm2 mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi3,
I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi
Użątku4, co pod strzechą zmieścić się nie może;
Widać, że okolica obfita we zboże,
I widać z liczby kopic5, co wzdłuż i wszerz smugów6
Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów
Orzących wcześnie łany ogromne ugoru7,
Czarnoziemne, zapewne należne do dworu,
Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek:
Że w tym domu dostatek mieszka i porządek.
Brama na wciąż8 otwarta przechodniom ogłasza,
Że gościnna i wszystkich w gościnę zaprasza.
Przypisy i opis źródła
- Ruczaj – tu: strumień.
- Dόm – dom.
- Chędogi – daw. schludny.
- Użątek – zebrane plony, ścięte zboże.
- Kopica – daw. kopa siana lub zboża.
- Smug – pole, łąka.
- Ugór – pole nieuprawiane przez dłuższy czas.
- Na wciąż – na oścież, szeroko.
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław 2019.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź wybraną spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór. Przytoczony fragment Pana Tadeusza odwołuje się do motywu
A. tyrtejskiego.
B. ikaryjskiego.
C. arkadyjskiego.
D. prometejskiego.
Uzasadnienie:
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Rozpoznaj motyw po sposobie kreowania przestrzeni i dopisz uzasadnienie po wyborze.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź opis dworu, otoczenia i gestu wobec przybysza. Jaką wizję miejsca budują?
3. Jak zbudować odpowiedź?
Porównaj tę wizję z definicjami czterech motywów. Wybraną odpowiedź potwierdź szczegółem tekstu i jego znaczeniem.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
C
Przykładowe uzasadnienie ocenione na 1 punkt
- W tym fragmencie opisany świat jest sielankowy (dwór jest piękny, biały i stoi nad strumieniem).
- Fragment opisuje świat wyidealizowany (np. „Widać, że okolica obfita we zboże”), przyjazny (np. szeroko otwarta brama).
Zasady oceniania
2 pkt – wybór poprawnej odpowiedzi i poprawne uzasadnienie.
1 pkt – wybór poprawnej odpowiedzi ALBO poprawne uzasadnienie, jeżeli zawiera określenie motyw arkadyjski / Arkadia.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Dlaczego tak, dlaczego nie?
| Wariant / rozstrzygnięcie | Uzasadnienie |
|---|---|
| A. Tyrtejski — błędna | Fragment nie wzywa przede wszystkim do walki ani nie mobilizuje żołnierzy. |
| B. Ikaryjski — błędna | Nie opisuje próby przekroczenia ograniczeń i ryzykownego wzlotu jednostki. |
| C. Arkadyjski — poprawna | Obfita, przyjazna okolica, biały dwór i otwarta brama tworzą wyidealizowany obraz bezpiecznego, gościnnego miejsca. |
| D. Prometejski — błędna | Nie chodzi o samotny bunt i cierpienie w obronie ludzkości. |
Uzupełnienie odpowiedzi pisemnej
W uzasadnieniu wskaż konkret, np. szeroko otwartą bramę jako znak gościnności albo dostatek pól jako element harmonijnej przestrzeni. Wyjaśnij, jak szczegół buduje sielankę.
Na co uważać
Uzupełnij także uzasadnienie. Samo C realizuje tylko część zadania.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – wybór poprawnej odpowiedzi i poprawne uzasadnienie. 1 pkt – wybór poprawnej odpowiedzi ALBO poprawne uzasadnienie, jeżeli zawiera określenie motyw arkadyjski / Arkadia. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-WRZESIEN-F2023-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8 | PP:I.1.9 | PP:I.1.10
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; I.1.10 rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego ([…] motywów) […]; interpretuje je i wartościuje; I.1.11 rozumie pojęcie motywu literackiego […], rozpoznaje podstawowe motywy […] oraz dostrzega żywotność motywów […] antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych.
Epoki: romantyzm
Autorzy: Adam Mickiewicz
Utwory: Pan Tadeusz
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich