Tekst A
Agamemnona Juliusza Słowackiego.
Tekst 1.
Jan Kochanowski
Pieśń V (Księgi wtóre)
Wieczna sromota1 i nienagrodzona
Szkoda2, Polaku! Ziemia spustoszona
Podolska leży, a pohaniec3 sprosny4,
Nad Niestrem5 siedząc, dzieli łup żałosny6!
Niewierny7 Turczyn psy zapuścił swoje8,
Którzy zagnali piękne łanie9 twoje
Z dziećmi po społu a nie masz nadzieje,
By kiedy miały nawiedzić swe knieje.
Jedny10 za Dunaj Turkom zaprzedano,
Drugie do hordy dalekiej zagnano;
Córy szlacheckie (żal sie mocny Boże!)
Psom bisurmańskim11 brzydkie ścielą łoże.
Zbójce (niestety), zbójce nas wojują,
Którzy ani miast, ani wsi budują;
Pod kotarzami12 tylko w polach siedzą,
A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!
Tak odbieżałe stado13 więc drapają
Rozbójce wilcy, gdy po woli14 mają,
Że ani pasterz nad owcami chodzi,
Ani ostrożnych psów za sobą wodzi.
Jakiego serca Turkowi dodamy15,
Jesli tak lekkim16 ludziom nie zdołamy?
Ledwieć nam i tak króla nie podawa17;
Kto sie przypatrzy, mała nie dostawa18.
Zetrzy sen z oczu, a czuj w czas o sobie19,
Cny Lachu20! Kto wie, jemu czyli tobie
Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku
Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku!
Za pomocą których środków językowych Jan Kochanowski i Juliusz Słowacki
wyrażają gniew w zacytowanych fragmentach utworów? Uzupełnij tabelę. Z każdego utworu wypisz po jednym przykładzie takiego środka językowego i podaj jego nazwę. Nazwa środka językowego nie może się powtórzyć.
| Oznaczenie | Przykład z tekstu | Nazwa środka językowego |
|---|---|---|
Tekst 1. | … | … |
Tekst 2. | … | … |
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
W każdym tekście wybierz przykład środka wyrażającego gniew; nazwy nie mogą się powtórzyć.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź nacechowane określenia, zwroty do adresata, porównania i formy czasowników.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Zapisz dwie pary cytatu i nazwy, a potem skontroluj ich odrębność. Dwa poprawne przykłady tego samego środka nie spełniają warunku.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykład z tekstu Nazwa środka językowego Tekst 1. „pohaniec sprosny” epitet „Przeklnij – lecz ciebie przepędzi ma Tekst 2. dusza / Jak eumenida – przez wężowe porównanie rózgi” Przykład z tekstu Nazwa środka językowego Tekst 1. „pohaniec sprosny” / „psom bisurmańskim” słownictwo wartościujące „Przeklnij” / „Szczęknij z boleści i przeklinaj Tekst 2. zdania rozkazujące syna”
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli: wypisanie z każdego utworu po jednym przykładzie właściwego środka językowego i podanie nazwy tego środka.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Z tekstu 1. możesz wypisać „pohaniec sprosny” i nazwać to epitetem: określenie wyraża pogardliwą ocenę przeciwnika. Cytat należy wiernie przepisać ze źródła.
Z tekstu 2. wybierz „Przeklnij” i określ jako formę rozkazującą, która nadaje wypowiedzi gwałtowność. W tej parze nazwy środków nie powtarzają się, co jest dodatkowym warunkiem zadania. Dopuszczalne są też inne poprawne pary z fragmentów.
Na co uważać
Dwa trafne cytaty nazwane tym samym środkiem nie spełniają warunku niepowtarzania nazwy.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli: wypisanie z każdego utworu po jednym przykładzie właściwego środka językowego i podanie nazwy tego środka. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2022-MARZEC-POKAZOWY-F2023-Z10-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.4 | PP:II.2.7
Wymagania historyczne: I.1.4 rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole podstawowej […]. II.2.1 rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym; odróżnia słownictwo neutralne od słownictwa o zabarwieniu emocjonalnym […].
Epoki: renesans | romantyzm
Autorzy: Jan Kochanowski | Juliusz Słowacki
Utwory: Pieśni
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | II.2 Zróżnicowanie języka