Tekst A
Przeczytaj fragment reportażu Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall.
Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem (fragment)
My wiedzieliśmy, że trzeba umierać publicznie, na oczach świata. Różne mieliśmy pomysły. Dawid mówił, żeby się rzucić na mury – wszyscy, ilu nas zostało w getcie, przedrzeć się na stronę aryjską, usiąść na wałach Cytadeli, rzędami, jeden nad drugim, i czekać, aż gestapowcy obstawią nas karabinami maszynowymi i rozstrzelają po kolei, rząd za rzędem.
Estera chciała podpalić getto, żebyśmy wszyscy spłonęli razem z nim. „Niech wiatr rozniesie nasze popioły” – mówiła, ale wtedy to nie brzmiało patetycznie, tylko rzeczowo.
Większość była za powstaniem. Przecież ludzkość umówiła się, że umieranie z bronią jest piękniejsze niż bez broni. Więc podporządkowaliśmy się tej umowie. Było nas wtedy w ŻOB-ie już tylko dwustu dwudziestu. Czy to w ogóle można nazwać powstaniem? Chodziło przecież o to, żeby się nie dać zarżnąć, kiedy po nas z kolei przyszli.
Chodziło tylko o wybór sposobu umierania.
Przypisy i opis źródła
Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem, Kraków 2000.
Jak Marek Edelman oceniał szanse na zwycięstwo powstańców w getcie warszawskim? Uzasadnij odpowiedź na podstawie podanego fragmentu Zdążyć przed Panem Bogiem lub całego reportażu Hanny Krall.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Rozdziel ocenę szans wojskowych od moralnego sensu podjętej walki.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź porównanie sił oraz wypowiedzi Edelmana o wyborze w warunkach zagłady.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Podaj ocenę możliwości zwycięstwa i jej uzasadnienie. Wyjaśnij, dlaczego wynik militarny nie musi wyczerpywać znaczenia oporu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Marek Edelman nie wierzył w powodzenie powstania. Mówił, że chodziło tylko o wybór sposobu umierania. Wiedział, że powstańcy nie mają szans.
- Edelman wiedział, że powstanie nie ma szans, choćby ze względu na dużą dysproporcję uzbrojenia i małą liczebność powstańców.
- Marek Edelman wiedział, że powstanie skończy się tragicznie i jego sens widział w tym, że udział w walce pozwalał powstańcom umrzeć na swoich warunkach.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Zdążyć przed Panem Bogiem lub do całej lektury.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Edelman nie wierzył w militarne zwycięstwo powstańców getta. Dysproporcja liczebności i uzbrojenia sprawiała, że nie mogli realnie pokonać przeciwnika.
Sens walki widział w możliwości wyboru sposobu umierania i zachowaniu godności zamiast biernego podporządkowania się zagładzie. Odpowiedź powinna odróżniać brak szans wojskowych od moralnego znaczenia oporu.
Na co uważać
Nie wyciągaj wniosku, że świadomość klęski oznaczała uznanie walki za bezwartościową.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawna odpowiedź i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Zdążyć przed Panem Bogiem lub do całej lektury. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-GRUDZIEN-F2023-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Hanna Krall
Utwory: Zdążyć przed Panem Bogiem
Motywy: wiara
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich