Tekst A
Ignacy Krasicki
Paw i orzeł
Paw się dął, lskniące1 pióra gdy wspaniale toczył,
Orzeł górnie bujając2, gdy go w locie zoczył,
Rozśmiał się i przeleciał. Wrzasnął paw – w śmiech ptacy.
„Nie znają się – powtarzał – na rzeczach, prostacy”.
„Znają się – rzekł mu orzeł – wdzięk cenić umieją,
Ale gardzą przysadą3 i z dumnych się śmieją”.
Przypisy i opis źródła
- Lskniący – lśniący.
- Górnie bujając – wysoko latając.
- Przysada – nadmiar.
Ignacy Krasicki, Paw i orzeł, [w:] tegoż, Dzieła zebrane, tom 2, Zbiory wierszy, Poznań 2019.
Wyjaśnij, na czym polega alegoryczność bajki Paw i orzeł Ignacego Krasickiego.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Alegoryczny sens wymaga przejścia od zwierząt do ludzkich cech i stosunków.
2. Gdzie szukać?
Porównaj, z czego dumne są ptaki i na czym opiera się ich poważanie.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Nazwij przenośne znaczenia postaci i ogólną prawidłowość ujawnioną przez relację. Sama zdolność mówienia nie wyjaśnia alegorii.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Alegoryczność bajki Paw i orzeł polega na tym, że przez obraz stereotypowego postrzegania relacji między różnymi zwierzętami (ptakami) autor pokazuje różne relacje między ludźmi / stosunek do innych ludzi (pycha, pogarda, szacunek).
- Bajka jest alegoryczna, ponieważ zwierzęta reprezentują cechy ludzkie, np. paw reprezentuje pychę, wywyższa się ponad innych, chwali piórami. Z kolei orzeł reprezentuje ludzi cieszących się poważaniem otoczenia.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega alegoryczność bajki Paw i orzeł.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Alegoria łączy konkretny obraz z utrwalonym znaczeniem ogólnym. W bajce zwierzęta przedstawiają ludzkie cechy i relacje: paw, dumny z piór, uosabia próżność i pychę, a orzeł reprezentuje rzeczywisty autorytet i poważanie.
Wyjaśnienie powinno przejść od ptaków do ludzi: Krasicki pokazuje różnicę między zewnętrznym popisywaniem się a wartością budzącą szacunek. Dzięki temu opisana sytuacja niesie ogólny sąd o ludzkim zachowaniu.
Na co uważać
Samo nadanie zwierzętom mowy to personifikacja; nie wyjaśnia jeszcze alegorycznego sensu utworu.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega alegoryczność bajki Paw i orzeł. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-CZERWIEC-F2023-Z9
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.5 | PP:I.1.8
Epoki: oświecenie
Autorzy: Ignacy Krasicki
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich