Tekst A
Hybris – w tragedii antycznej zarozumiałość i zuchwałość bohatera, uniemożliwiające mu
właściwe rozpoznanie sytuacji, w której się znalazł.
Sofokles
Antygona
PRZODOWNIK CHÓRU
O panie, mnie już od dawna się roi,
Że się bez bogów przy tym nie obeszło.
KREON
Milcz, jeśli nie chcesz wzbudzić mego gniewu,
I prócz starości ukazać głupoty!
Bo brednie pleciesz, mówiąc, że bogowie
O tego trupa na ziemi się troszczą.
Czyżby z szacunku, jako dobroczyńcę,
Jego pogrzebli, jego, co tu wtargnął,
Aby świątynie i ofiarne dary
Zburzyć, spustoszyć ich ziemię i prawa?
Czyż według ciebie bóstwa czczą zbrodniarzy?
O nie, przenigdy! Lecz tego tu miasta
Ludzie już dawno, przeciw mnie szemrając,
Głową wstrząsali i jarzmem ukrycie
Przeciw mym rządom i mojej osobie.
Przypisy i opis źródła
Na podstawie: Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Wrocław 2002. Sofokles, Antygona, tłum. Kazimierz Morawski, Wrocław 1999.
Odwołując się do zacytowanego fragmentu Antygony oraz do całego dramatu Sofoklesa, wyjaśnij, na czym polega hybris Kreona.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Hybris odnosi się do przekroczenia ludzkiej miary, nie do dowolnej wady charakteru.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź, co Kreon zakłada o zgodności własnej decyzji z wolą bogów i jak traktuje pochówek.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Połącz pojęcie pychy z wypowiedzią fragmentu oraz działaniem lub konsekwencją w całym dramacie. Potrzebujesz obu zakresów.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Pyszny Kreon nie dopuszcza do siebie myśli, że wola bogów różni się od jego woli. Jak bardzo się myli, ukaże zakończenie dramatu, gdy nieprzejednanie króla zostanie ukarane nieszczęściami, które na niego spadną.
- Kreon wyraża przekonanie, że może przewidzieć osąd bogów i uważa, że daje mu to prawo do podejmowania decyzji dotyczących praw boskich, np. decyzji o odmowie pochówku za ziemskie przewinienie (zabronił pochowania Polinika za zdradę). Przekonanie Kreona, że jako władca może wkraczać w boskie kompetencje świadczy o jego pysze i błędnej ocenie sytuacji.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie w odniesieniu do fragmentu Antygony oraz do całego dramatu Sofoklesa, na czym polega hybris Kreona.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Hybris oznacza pychę prowadzącą do przekroczenia ludzkiej miary. Kreon zakłada, że jego polityczny osąd Polinika jest zgodny z osądem bogów, i rości sobie prawo do rozstrzygania spraw podlegających prawu boskiemu.
Połącz fragment z całością dramatu: władca zakazuje pochówku uznanego za zdrajcę Polinika i odrzuca sprzeciw Antygony. Katastrofa rodzinna ujawnia błędność jego przekonania o nieomylności. To konkretna decyzja i jej konsekwencje objaśniają pychę bohatera.
Na co uważać
Hybris nie oznacza dowolnej wady Kreona. Trzeba pokazać uzurpowanie sobie boskich kompetencji.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie w odniesieniu do fragmentu Antygony oraz do całego dramatu Sofoklesa, na czym polega hybris Kreona. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-CZERWIEC-F2023-Z7
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Epoki: starożytność
Autorzy: Sofokles
Utwory: Antygona
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich