Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Albert Camus Dżuma
[…] I doprawdy, nie ma na ziemi nic ważniejszego od cierpienia dziecka, lęku, jakie to cierpienie przynosi, i racji, jakie trzeba dla niego znaleźć. Wszystko inne w życiu ułatwia Pan Bóg i zanim dojdziemy do tego punktu, religia nie ma zasług. Natomiast tu przypiera nas do muru. Tak więc jesteśmy pod murami dżumy i w ich śmiertelnym cieniu musimy znaleźć dla siebie dobrodziejstwo. Ojciec Paneloux odmawia sobie nawet łatwych korzyści płynących z przedostania się przez ten mur. Wygodnie byłoby mu powiedzieć, że rozkosze czekające dziecko mogą wynagrodzić jego cierpienia, ale doprawdy nic o tym nie wie. Któż mógłby bowiem twierdzić, że wieczna radość może wynagrodzić chwilę ludzkiego cierpienia? [...] Nie, ojciec Paneloux pozostanie u stóp muru, wierny tej męce, której symbolem jest krzyż, twarzą w twarz z cierpieniem dziecka. I powie bez lęku tym, którzy go dziś słuchają: „Bracia moi, chwila nadeszła. Trzeba we wszystko uwierzyć albo wszystkiemu zaprzeczyć. A któż spośród was ośmieliłby się wszystkiemu zaprzeczyć?”.
Przypisy i opis źródła
Albert Camus, Dżuma, tłum. Joanna Guze, Warszawa 2017.
Wyjaśnij, jak pod wpływem cierpienia dziecka zmieniła się postawa duchownego wobec dżumy. W odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego fragmentu Dżumy oraz do całej powieści Alberta Camusa.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Przemiana wymaga porównania postawy początkowej i późniejszej oraz wskazania bodźca zmiany.
2. Gdzie szukać?
Zestaw kazania Paneloux i jego reakcję na cierpienie dziecka.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wyjaśnij zmianę rozumienia cierpienia i relacji ze słuchaczami. Nie utożsamiaj każdej wątpliwości z porzuceniem wiary.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W pierwszym kazaniu ojciec Paneloux traktuje dżumę jako karę za grzechy i wyraz gniewu Bożego w stosunku do mieszkańców Oranu, z którymi się nie utożsamia, tylko których poucza. Natomiast po śmierci niewinnego dziecka duchowny zmienia poglądy, staje się bardziej pokorny, bliższa mu jest postawa Hioba i jego niezawinionego cierpienia. Staje w jednym szeregu z innymi i mówi, że cierpienie to tajemnica, że trzeba wierzyć w Boga i ufać Jego wyrokom.
Zasady oceniania
2 pkt – trafne wyjaśnienie, jak zmieniły się poglądy duchownego w odniesieniu do fragmentu Dżumy ORAZ do całej powieści.
1 pkt – przedstawienie zmienionych poglądów duchownego w odniesieniu do fragmentu Dżumy ALBO przedstawienie poglądów duchownego przed doświadczeniem cierpienia dziecka w odniesieniu do całej powieści.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Ustal stan wcześniejszy: w pierwszym kazaniu Paneloux interpretuje epidemię jako karę za grzechy mieszkańców. Przemawia z pozycji pouczającego i oddziela się od słuchaczy.
Śmierć niewinnego dziecka podważa prosty związek między winą a cierpieniem. Duchowny staje się bardziej pokorny, solidaryzuje się z mieszkańcami i traktuje cierpienie jako tajemnicę wymagającą zaufania Bogu.
Przedstaw zmianę wprost: od pewnego osądzania innych do wspólnego doświadczania niewytłumaczalnego cierpienia. Nie twierdź, że Paneloux po tej scenie porzuca wiarę — zmienia się jego rozumienie cierpienia i sposób przemawiania.
Na co uważać
Opis tylko drugiego kazania nie pokazuje przemiany, bo nie zawiera punktu wyjścia.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – trafne wyjaśnienie, jak zmieniły się poglądy duchownego w odniesieniu do fragmentu Dżumy ORAZ do całej powieści. 1 pkt – przedstawienie zmienionych poglądów duchownego w odniesieniu do fragmentu Dżumy ALBO przedstawienie poglądów duchownego przed doświadczeniem cierpienia dziecka w odniesieniu do całej powieści. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-CZERWIEC-F2023-Z15
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Epoki: literatura po 1945
Autorzy: Albert Camus
Utwory: Dżuma
Motywy: cierpienie
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich