Tekst 1 — Teksty do części „Język polski w użyciu”

Aleksandra Leszczyńska
Sport to zdrowie!

„Sport to zdrowie!” – w znanym przysłowiu wyrażono przekonanie o pozytywnym wpływie sportu na zdrowie jednostki. W kampaniach społecznych, w prozdrowotnych akcjach edukacyjnych, a także – w publikacjach naukowych, przekonuje się o konieczności podejmowania regularnej aktywności fizycznej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka oraz dla utrzymania dobrego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego.

Przekonanie o korzyściach płynących z regularnego uprawiania sportu odzwierciedlają wyniki badań naukowych. Wskazują one na korzystny wpływ ćwiczeń na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Systematyczne uprawianie sportu pomaga np. radzić sobie ze stresem, rozładowuje napięcie psychiczne i poprawia samopoczucie. Aktywność fizyczna stanowi zatem istotny czynnik kształtowania zdrowia, rozwijania nawyków i innych zachowań zdrowotnych, jak również okazuje się wartościową formą spędzania wolnego czasu.

Z kolei abstynencja ruchowa, niechęć do ruchu, niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Brak aktywności społeczeństw może także być znacznym obciążeniem dla systemu gospodarczego i dla systemu opieki zdrowotnej państwa – poprzez zwiększenie wydatków, jakie należy ponieść na opiekę nad osobami niezdolnymi do pracy ze względów chorobowych oraz na ich leczenie.

Wśród Polaków podejmujących aktywność fizyczną najbardziej popularnymi formami rekreacyjnej aktywności ruchowej są formy podstawowe, określane mianem sportów całego życia. W naszym społeczeństwie największym uznaniem cieszą się: jazda na rowerze, pływanie oraz wszelkie odmiany marszu, takie jak jogging, spacer lub nordic walking¹. Aktywność fizyczną częściej podejmują mężczyźni niż kobiety. Sport stanowi domenę ludzi młodych – systematyczne wykonywanie ćwiczeń maleje wraz z wiekiem, po zakończonej edukacji szkolnej obserwuje się spadek uczestnictwa w kulturze fizycznej. Większą aktywność fizyczną wykazują mieszkańcy miast niż mieszkańcy wsi, co w dużej mierze jest związane z większą dostępnością do obiektów i do sprzętu sportowego w ośrodkach miejskich.

Za podstawowy powód abstynencji ruchowej uznaje się deficyt czasu – większość Polaków usprawiedliwia swoją niską aktywność fizyczną właśnie brakiem czasu wolnego. Jak jednak zauważa Włodzimierz Kocemba, badacz: „wskazywanie na brak czasu jako na obiektywną przeszkodę uczestnictwa w kulturze fizycznej jest klasyczną racjonalizacją poglądów i ukrywaniem bardziej autentycznych powodów preferowania innego typu zajęć”.

Podkreśla się, że dużą rolę w regularnym uprawianiu sportu odgrywa infrastruktura – niewystarczająco rozwinięta baza sportowa oraz brak dostępności do obiektów sportowo-rekreacyjnych stanowią przeszkodę zwłaszcza na obszarach wiejskich. Wskazuje się także na ograniczenia społeczno-ekonomiczne i na wysokie koszty udziału w niektórych formach aktywności. Sprawia to, że niektóre z nich są dostępne wyłącznie dla ludzi o relatywnie wysokich dochodach. Z drugiej strony należy zauważyć, że większość osób deklarujących systematyczne wykonywanie ćwiczeń podejmuje aktywność na łonie natury, w parkach. Argument o braku odpowiedniej dostępności do infrastruktury lub o wysokich kosztach korzystania z obiektów i sprzętu sportowego nie zawsze okazuje się zatem uzasadniony, zwłaszcza że na popularności w ostatnich latach zdają się zyskiwać najprostsze formy rekreacji ruchowej, uprawiane na świeżym powietrzu i niewymagające zaopatrzenia się w drogi, specjalistyczny sprzęt sportowy.

Niezwykle istotne jest promowanie prozdrowotnego uprawiania sportu skierowane do wszystkich, niezależnie od wieku, od płci, od kondycji fizycznej, od miejsca zamieszkania lub od statusu społecznego, a nie – tylko do młodych, sprawnych i wysportowanych osób.