Polecenie
Władysław Tatarkiewicz w książce O szczęściu napisał że, cechy człowieka „stanowiące
o jego szczęściu w znacznej części są wrodzone, należą do jego pierwotnej natury, którą
przynosi ze sobą na świat – a koleje życia dają tylko konkretną treść tym jego cechom”.
Podaj tezę aprioryzmu w sporze o źródła poznania. Rozstrzygnij, czy przytoczony
pogląd Władysława Tatarkiewicza stanowi dobrą rację za przyjęciem aprioryzmu.
Uzasadnij swoją odpowiedź.
Teza aprioryzmu:
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Tomasz z Akwinu
Traktat o Bogu
Wydaje się, że Boga nie ma.
1. Gdyby jedno z przeciwieństw było nieskończone, to drugie uległoby całkowitemu
zniszczeniu, a w nazwie 'Bóg' poznaje się, że jest On pewnym nieskończonym dobrem.
Gdyby więc Bóg istniał, to nie byłoby żadnego zła. Zło jednak jest w świecie. Zatem Boga nie
ma. […]
Ale w Księdze Wyjścia (3, 14) dowiadujemy się od Boga: „jam jest, który jest”.
Odpowiadam, że to, że Bóg jest, można uzasadnić pięcioma drogami. […].
Trzecia droga wychodząca od tego, co możliwe i tego, co konieczne, jest taka: wśród
rzeczy spostrzegamy te, które mogą być i nie być, bo jeżeli spostrzegamy takie, które
powstają i giną, to skutkiem tego mogą one być i nie być. Jest niemożliwe, żeby takie rzeczy
istniały zawsze, ponieważ zdarza się, że to, co może być, nie jest. Jeśli więc wszystkie
rzeczy mogą nie istnieć, to kiedyś nie było żadnej z tych rzeczy. Jeśli to prawda, to i teraz nie
byłoby niczego, ponieważ to, co nie istnieje, zaczyna istnieć tylko dzięki czemuś, co istnieje.
Gdyby nic nie istniało, to nic nie mogłoby zacząć istnieć i, co za tym idzie, nic by nie istniało,
co jest jawnie fałszywe. Nie wszystkie zatem byty są tylko możliwe, lecz musi istnieć wśród
rzeczy coś koniecznego. Z kolei wszystko, co jest konieczne, albo czerpie skądś przyczynę
swojej konieczności, albo nie. Nie jest zatem możliwe postępowanie w nieskończoność
w szeregu bytów koniecznych, które mają przyczynę swojej konieczności, tak jak nie jest to
możliwe w szeregu przyczyn sprawczych, co zostało udowodnione […]. Dlatego trzeba
koniecznie przyjąć coś, co jest konieczne samo przez się i nie ma przyczyny swojej
konieczności, ale jest przyczyną konieczności dla innych, i to wszyscy nazywają Bogiem.
Tomasz z Akwinu, Traktat o Bogu, Summa teologii; kwestie 1–26, Kraków 1999.
Informacje o zadaniu
Filozofowie / autorzy: Tomasz z Akwinu, Władysław Tatarkiewicz
Dział: Epistemologia, Filozofia Boga, Metafizyka
Pojęcia: przyczynowość, szczęście
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź CKE
Teza aprioryzmu: Istnieją sądy, których uzasadnienie nie wymaga odwołania do
doświadczenia (Ewentualnie: stanowisko w psychologicznej wersji sporu o źródła poznania,
uznające istnienie pojęć (lub sądów) wrodzonych jako stałego poznawczego wyposażenia
ludzkiego umysłu.)
Rozstrzygnięcie: Nie
Uzasadnienie: Tatarkiewicz mówi o wrodzonych cechach osobowych, a nie o sądach
i sposobach ich uzasadniania.
Zasady oceniania
2 pkt – podanie tezy aprioryzmu ORAZ właściwe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.
1 pkt – podanie tezy aprioryzmu.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.