Zadanie 11 — matura 2024

Polecenie

Spośród poniższych stanowisk filozoficznych wybierz to, które jest zgodne
z przekonaniami ontologicznymi podzielanymi zarówno przez Platona, jak
i Kartezjusza. Uzasadnij swoją odpowiedź w odniesieniu do twierdzeń obu filozofów.
Stanowiska filozoficzne: monizm, racjonalizm, dualizm, aprioryzm
Stanowisko:
Uzasadnienie: ……………………………….…………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Henryk Sienkiewicz
Quo vadis
Chilo pochylił się ku Winicjuszowi i szepnął:
– To ten! Pierwszy uczeń Chrestosa, rybak! […]
Tymczasem Piotr począł mówić […]. Nakazywał im, by wyrzekli się zbytków i rozkoszy,
miłowali zaś ubóstwo, czystość obyczajów, prawdę, by znosili cierpliwie krzywdy
i prześladowania, słuchali przełożonych i władzy, wystrzegali się zdrady, obłudy
i obmówiska, a w końcu, żeby dawali przykład i jedni drugim między sobą, i nawet poganom.
Winicjusza […] dotknęły i rozgniewały niektóre z tych rad […]. […] „Cóżem nowego usłyszał
– mówił sobie. – Toż ma być owa nieznana nauka? Każdy to wie, każdy to słyszał, wszak
ubóstwo i ograniczenie potrzeb zalecają i cynicy, wszak cnotę polecał i Sokrates, jako rzecz
starą a dobrą; wszak pierwszy lepszy stoik, nawet taki Seneka, który ma pięćset stołów
cytrynowych, sławi umiarkowanie, zaleca prawdę, cierpliwość w przeciwnościach, stałość
w nieszczęściu, i to wszystko jest jakoby zleżałe zboże, które myszy jedzą, ludzie zaś już
jeść nie chcą, dlatego że ze starości zatęchło”. I obok gniewu doznał jakby uczucia zawodu,
spodziewał się bowiem odkrycia jakichś nieznanych, czarodziejskich tajemnic,
a przynajmniej mniemał, że usłyszy jakiegoś zadziwiającego swą wymową retora,
tymczasem słyszał jeno słowa ogromnie proste, pozbawione wszelkich ozdób. Dziwiła go
tylko ta cisza i to skupienie, z jakim tłum słuchał. Lecz starzec mówił dalej do tych
zasłuchanych ludzi, że mają być dobrzy, cisi, sprawiedliwi, ubodzy i czyści nie dlatego, by za
życia mieć spokój, ale by po śmierci żyć wiecznie w Chrystusie, w takim weselu, w takiej
chwale, rozkwicie i radości, jakich nikt na ziemi nigdy nie dostąpił. I tu Winicjusz, jakkolwiek
uprzedzony przed chwilą niechętnie, nie mógł nie zauważyć, że jednak jest różnica między
nauką starca a tym, co mówili cynicy, stoicy lub inni filozofowie, ci bowiem dobro i cnotę
zalecali jako rzecz rozumną i jedynie w życiu praktyczną, on zaś obiecywał za nią
nieśmiertelność, i to nie jakąś lichą nieśmiertelność pod ziemią, w nudzie, czczości,

pustkowiu, ale wspaniałą, równą niemal bytowi bogów. Mówił przy tym o niej jak o rzeczy
zupełnie pewnej, więc wobec takiej wiary cnota nabierała ceny po prostu bez granic, a klęski
życia stawały się czymś niesłychanie błahym, albowiem cierpieć chwilowo, dla
nieprzebranego szczęścia, jest rzeczą zupełnie inną niż cierpieć dlatego tylko, że taki jest
porządek natury. Lecz starzec mówił dalej, że cnotę i prawdę należy miłować dla nich
samych, albowiem najwyższym przedwiecznym dobrem i przedwieczną cnotą jest Bóg, kto
więc je miłuje, ten miłuje Boga i przez to sam staje się jego umiłowanym dzieckiem. […] Ale
największe zdumienie ogarnęło młodego człowieka, gdy starzec począł nauczać, że Bóg jest
również wszechmiłością, kto więc kocha ludzi, ten spełnia najwyższe jego przykazanie.
H. Sienkiewicz, Quo vadis, Kraków 2015.