Zadanie 13 — matura 2024

Polecenie

Podaj autora poniższego fragmentu tekstu oraz nazwę kierunku filozoficznego,
którego ten autor jest przedstawicielem.
Badając rozwój inteligencji od jak najskromniejszych początków aż do czasów obecnych,
doszedłem, jak mniemam, do wykrycia doniosłego prawa, któremu rozwój ten jest
podporządkowany. Przypuszczam, iż prawo takie może być uzasadnione w oparciu
o dowody, których dostarcza znajomość naszej organizacji albo o sprawdziany historyczne,
które uzyskamy w badaniu przeszłości. Polega ono na tym, że każda dziedzina naszej
wiedzy przechodzi kolejno przez trzy stadia teoretyczne: [a] stadium teologiczne albo
fikcyjne, [b] stadium metafizyczne albo abstrakcyjne, [c] stadium naukowe […]. […]
Filozofia [naukowa, której bronię] uważa wszystkie zjawiska za podporządkowane
niezmiennym prawom. Za daremne uznaje poszukiwanie przyczyn czy to pierwszych,
czy celowych. W wyjaśnieniach […] nie wskazuje się na przyczyny tworzące zjawiska,
analizuje się okoliczności, w jakich się wytwarzają, i łączy się je, jedne z drugimi, stosunkiem
następstwa i podobieństwa.
Autor:
Nazwa kierunku:
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Albert Moukheiber
Twój mózg płata ci figle
Heurystyki pozwalają nam wykonywać wszelkie drobne, niezbędne w codziennym życiu
czynności, bez zwracania na nie uwagi. Zdarza się jednak, że odruchowa myśl zbyt szybka
i uproszczona może prowadzić do błędów. Psychologowie Daniel Kahneman i Amos Tversky
nazwali błędami poznawczymi takie błędy w myśleniu, które prowadzą do mylnych ocen,
a także nielogicznych lub irracjonalnych interpretacji danej sytuacji. Na przykład zdarza się
czasem, że podejmujemy decyzje zbyt szybko i na podstawie zbyt ograniczonej liczby
elementów, które uznajemy za reprezentatywne. Taki błąd nazwali oni heurystyką
reprezentatywności.
W ramach eksperymentu Kahneman i Tversky chcieli pokazać, że czasem
przedkładamy informacje spersonalizowane nad statystyczne. Przedstawili oni studentom
kilka typowych profili osobowościowych, opisując tylko pewne specyficzne ich cechy. Na
przykład Steve’a scharakteryzowano następująco: „Bardzo nieśmiały i powściągliwy, zawsze
pomocny, ale niezbyt zainteresowany otoczeniem. Łagodny, metodyczny, ceni ład
i porządek”. Następnie badacze poprosili studentów, by odgadli, jaki jest zawód Steve’a:
rolnik czy księgarz?
Ze względu na stereotypy osobowościowe związane z tymi dwoma zawodami większość
studentów odpowiedziała, że Steve zapewne jest księgarzem. Nie pomyśleli, że na świecie
jest o wiele więcej rolników niż księgarzy, co było kluczowym elementem, który należało
wziąć pod uwagę, dokonując wyboru. Uczestnicy, niewiele myśląc, zastosowali metodę
heurystyczną opartą na częściowej informacji (cecha osobowościowa) i uzyskali szybką, ale
nieprecyzyjną i potencjalnie fałszywą odpowiedź.

Innym częstym błędem, który też może nas zmylić, jest efekt zakotwiczenia. Słuchając
czyjejś wypowiedzi, mamy skłonność do zapamiętania pierwszej z usłyszanych informacji.
Jeśli na przykład podczas rekrutacji przedstawiono nam dwóch kandydatów, z których
pierwszy jest „sympatyczny i odpowiedzialny, ale nieco wybuchowy”, a drugi „nieco
wybuchowy, ale sympatyczny i odpowiedzialny”, to raczej pozytywnie nastawimy się do
pierwszego, chociaż obaj mają takie same cechy charakteru.
Albert Moukheiber, Twój mózg płata ci figle, przeł. J. Landorf, J. Lembas, Kraków 2022.