Zadanie 14 — matura 2025

Aldous Huxley
Nowy wspaniały świat
Gdy weszli, pielęgniarka wstała i wyprężyła się na baczność przed dyrektorem.
– Jaka lekcja jest dziś po południu? – spytał.
– Przez pierwsze czternaście minut mieliśmy elementarne wychowanie seksualne –
odpowiedziała. – Teraz idzie elementarna świadomość klasowa.
Dyrektor powoli kroczył wzdłuż długiego szeregu łóżeczek. Osiemdziesięcioro chłopców
i dziewczynek, różowiutkich i śpiących spokojnie, leżało, oddychając z cicha. Spod każdej
poduszki dobiegał szept. Dyrektor RiW przystanął i pochylając się nad łóżeczkiem,
nasłuchiwał uważnie.
– Mówiła pani: elementarna świadomość klasowa? Może posłuchamy tego z głośnika.
Na końcu sali ze ściany wystawał przekaźnik. Dyrektor podszedł doń i nacisnął guzik.
„...wszystkie noszą odzież zieloną”, mówił cichy, lecz bardzo wyraźny głos, zaczynając
od środka zdania, „dzieci delty zaś noszą odzież khaki. Och nie, z dziećmi deltami nie
chciałbym się bawić. A epsilony są jeszcze głupsze. Są tak głupie, że nie umieją czytać ani
pisać”. […]
Dyrektor nacisnął wyłącznik. Głos umilkł. […]
– Do chwili przebudzenia zostanie im to powtórzone jeszcze ze czterdzieści lub
pięćdziesiąt razy, potem znowu w czwartek i sobotę. Sto dwadzieścia powtórzeń trzy razy na
tydzień przez trzydzieści miesięcy. A potem przejdą do trudniejszej lekcji. Róże
i elektrowstrząsy, kolor khaki delt i woń asafetydy – nierozerwalnie spojone, zanim jeszcze
dziecko nauczy się mówić. Lecz warunkowanie bezsłowne jest powierzchowne i toporne, nie
potrafi wpoić bardziej złożonych typów zachowań. Do tych celów potrzeba słów, lecz słów
nieangażujących rozumu. Krótko mówiąc, potrzeba hipnoterapii.
– Tej najpotężniejszej siły wszech czasów w zakresie umoralniania i socjalizacji.
Studenci zapisali w kajetach. Z pierwszej ręki. […]
– Aż w końcu umysł dziecka sam jest tymi treściami, które mu są sugerowane […]. I nie
tylko dziecka. Także umysłem dorosłego: na całe życie. Umysłem, który ocenia, pragnie
i wybiera: cały złożony z owych treści. Jednakże wszystkie te treści są naszymi treściami! –
dyrektor niemal krzyczał w uniesieniu. – Treści państwowe.